Immaterieel Erfgoed & Jongerenculturen

Het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland doet in de jaren 2017-2020 onderzoek naar jongerencultuur en immaterieel erfgoed. Een van de doelstellingen van het Kenniscentrum is een breed en divers beeld te geven van het immaterieel erfgoed in Nederland. Cultuuruitingen van jongeren horen daar ook bij. Voor het doorgeven van immaterieel erfgoed zijn jongeren natuurlijk essentieel, maar cultuuruitingen van jongeren in relatie met immaterieel erfgoed zijn nog niet of nauwelijks onderzocht. Wat is eigenlijk jongerencultuur? Kun je wel spreken van jongerencultuur, als iets dat zich onderscheidt van cultuuruitingen van andere generaties? En welke betekenis geven jongeren aan hun uitingen van cultuur?

Voor het Kenniscentrum staat de relatie met immaterieel erfgoed voorop. Maar wanneer, in de beleving van jongeren, wordt een cultuuruiting erfgoed? UNESCO hanteert een definitie van immaterieel cultureel erfgoed waar een aantal criteria onderdeel van uitmaken. Onder ‘immaterieel cultureel erfgoed’ worden de praktijken, voorstellingen, uitdrukkingen, kennis, vaardigheden verstaan die gemeenschappen, groepen en individuen erkennen als deel van hun cultureel erfgoed. Dit erfgoed, dat van generatie op generatie wordt doorgegeven, is dynamisch en veranderlijk doordat het door gemeenschappen en groepen in reactie op hun omgeving, hun interactie met de natuur en hun geschiedenis opnieuw wordt gecreëerd. Ook geeft het immaterieel erfgoed hen een gevoel van identiteit en continuïteit.

De vraag die hieruit voortvloeit is of cultuuruitingen van jongerencultuur ook voldoen aan deze criteria. Is er sprake van gemeenschappen, groepen of individuen onder jongeren die op deze manier te onderscheiden zijn? Kun je spreken van een overdracht van generatie op generatie bij jongerencultuur? Is een cultuuruiting van jongeren verbonden aan een leeftijdsgroep? En wordt een cultuuruiting van jongeren ervaren als erfgoed en geeft het een gevoel van identiteit? De relatie tussen jongerencultuur en immaterieel erfgoed is voor jongeren namelijk niet vanzelfsprekend.

huh.jpg

Doel en aanpak 

Het doel van deze programmalijn is het verkrijgen van inzicht in jongerencultuur en het beantwoorden van de vraag in hoeverre er raakvlakken zijn met immaterieel erfgoed. Daarbij wil het Kenniscentrum het denken over jongeren en immaterieel erfgoed openbreken door vragentekens te plaatsen bij onder andere de term ‘jongerencultuur’ en de definitie van immaterieel erfgoed. Zo kan er ook ruimte komen voor vormen van cultuuruitingen van jongeren die niet altijd als erfgoed beleefd worden, maar wel te maken hebben met groepsculturen en identiteit. 

De programmalijn zal bestaan uit:

  • Een verkennend onderzoek waarin literatuurstudie wordt gedaan, maar waarin ook een participatieve methode gebruikt zal worden. De jongeren zullen dus zelf aan het woord komen. Het verkennend onderzoek moet inzicht geven in de manier waarop er in het veld wordt gedacht over jongerencultuur. De conclusies die daaruit voortvloeien geven aanleiding tot verder onderzoek.
  • Een of twee praktische casestudies, waarin de theorievorming over jongeren en immaterieel erfgoed nader kan worden beschouwd. Dit kunnen onderwerpen zijn als gamen, vloggen, scouting en skaten. In een vergelijkend onderzoek zouden bijvoorbeeld meer ‘traditionele’ tradities zoals bloemen- en fruitcorso’s, waar veel jongeren actief zijn, betrokken kunnen worden.
  • Een expertmeeting met sleutelfiguren uit de wetenschap op het gebied van jongerencultuur en immaterieel erfgoed, waarin gereflecteerd wordt op de uitkomsten van het verkennend onderzoek en waarin verschillende cases besproken kunnen worden.

Partners waarmee wordt samengewerkt zijn: Erfgoed Jong!, onderzoeksgroepen aan universiteiten die onderzoek doen naar jongerencultuur, erfgoedinstellingen en educatieve instellingen.

Alle rechten voorbehouden