Immaterieel Erfgoed & Materieel Erfgoed

Materieel en immaterieel erfgoed zijn niet van elkaar los te denken. Bij veel vormen van immaterieel erfgoed worden voorwerpen gebruikt; denk aan carnavalskostuums bij carnaval of aan kruisen en baldakijnen bij een religieuze processie. Sommige van deze voorwerpen kunnen heel kostbaar zijn en bijvoorbeeld in een museum worden bewaard.

Maasheggenvlechten

Immaterieel erfgoed is niet alleen afhankelijk van voorwerpen, maar ook van de plaats waar het immaterieel erfgoed zich afspeelt. Maasheggenvlechten kun je bijvoorbeeld alleen doen in een specifiek landschappelijke omgeving. Andere vormen van immaterieel erfgoed zijn onlosmakelijk verbonden met een bepaalde monumentale omgeving, bijvoorbeeld met een kerk of een processieparcours. Vandaar ook dat in de UNESCO Conventie gesproken wordt over immaterieel erfgoed, ‘met inbegrip van de bijbehorende instrumenten, voorwerpen, artefacten en culturele ruimtes – die gemeenschappen, groepen en, in sommige gevallen, individuen erkennen als deel van hun cultureel erfgoed’.

Over het in samenhang borgen van materieel en immaterieel erfgoed is nog weinig bekend. In deze programmalijn willen wij in de jaren 2017-2020 integrale methoden en technieken met betrekking tot het borgen van erfgoed tegen het licht houden vanuit de samenhang tussen materieel en immaterieel erfgoed.

Kennisontwikkeling

Nederland heeft een lange traditie in het borgen van erfgoed. Tegelijkertijd ontbreekt het nog aan kennis en theorie waarin materieel en immaterieel elkaar kunnen vinden en versterken. Doel van de programmalijn is de uitdagingen in kaart te brengen en het presenteren van een praktijkgerichte toolkit. De toolkit is een handwijzer waarin de concrete uitdagingen in samenhang in kaart worden gebracht en waarin mogelijke oplossingen worden beschreven op welke manier materieel en immaterieel kunnen samenwerken en welke concepten en theorieën daarbij bruikbaar zijn. De uitdagingen op het terrein van borgen liggen op uiteenlopende terreinen zoals regelgeving, voortgezet gebruik, opleiding, verjonging, ruimtelijke processen, planning (omgevingswet, erfgoedwet), etcetera, waarbij de sociale inbedding van erfgoed vraagt om een andere, meer integrale benadering waarin alle stakeholders worden betrokken. Een integrale benadering vraagt tevens om een opnieuw overdenken van het gebruikte begrippenkader in de verschillende sectoren en om een bezinning op de bestaande organisatorische structuren. Wat versta je bijvoorbeeld onder ‘borging’ en wat onder ‘voortgezet gebruik’? Waar en hoe kunnen instellingen en organisaties die bezig zijn met het borgen van immaterieel en materieel erfgoed van elkaars praktijken leren?

Sublijn: Immaterieel Erfgoed en Musea

Sublijn: Immaterieel erfgoed in de ruimtelijke en monumentale omgeving

Alle rechten voorbehouden