De Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland bevat immaterieel erfgoed waarvan de erfgoedgemeenschap, groep of individu een borgingsplan heeft geschreven om het erfgoed toekomst te geven. Dat plan is getoetst door een onafhankelijke Toetsingscommissie. De erfgoedzorg wordt elke twee jaar geëvalueerd.

Beschrijving

Tambú is een verzamelnaam voor verschillende onderdelen van een traditie die afkomstig is van de Nederlandse Antillen en nu ook in Nederland in stand gehouden wordt. Tambú is in de eerste plaats de naam van een trommel. Het maken van de tambú behoort tot de traditie. Verder is Tambú ook de naam van de muziekvorm, de dans, het bijbehorende gezang en het feest waarop deze onderdelen uitgevoerd worden. Er zijn wel verschillen in de onderdelen van de Tambú tussen de eilanden. De tambú als hoofdinstrument wordt begeleid door muziek die wordt voortgebracht door de wiri, chapi, agan en de triangel. Op deze metalen instrumenten, vaak onderdelen van landbouwgereedschappen, wordt met een metalen staafje het ritme aangegeven. Omstanders begeleiden de dans met handgeklap. Verder is er een hoofdzanger of -zangeres en een koor dat antwoord geeft op wat gezongen wordt, of dit herhaalt. Op de Antillen wordt Tambú vaak in de periode tussen kerst en oud en nieuw gevierd, in Nederland worden er in Rotterdam met enige regelmaat tambú-avonden georganiseerd door het jaar heen.

Beoefenaars en betrokkenen

De gemeenschap bestaat allereerst uit de groepen muzikanten, zangers en dansers. De makers van het instrument tambú wonen vooralsnog allenmaal op de Antillen. De gemeenschap van Aruba, Bonaire en Curaçao in Nederland, zowel jong als oud, gaat naar de tambúfeesten. Tegelijkertijd is er een groeiende groep niet-Antillianen die tot de gemeenschap van de Tambú gerekend kan worden.

Geschiedenis en ontwikkeling

Vanaf 1665 zijn er slaven uit Afrika op Curaçao aangekomen, die hun muziek en dans meenamen. Tambú is daar in de loop van de zestiende en zeventiende eeuw ontstaan uit verschillende West-Afrikaanse dansen, muziek en rituelen. De Tambú is op Curaçao ontstaan als rituele muziek en communicatiemiddel. Het gebruik verspreidde zich vanuit Curaçao naar Aruba en Bonaire. Op Bonaire is de trommel ook bekend als barí. Op Aruba wordt de tambú als muziekinstrument gebruikt tijdens de Dande-viering, kort voor oudjaar. De tambú werd oorspronkelijk gemaakt van een vaatje dat gebruikt was voor het transport van etenswaar over zee. Het vaatje werd bespannen met een geiten- of schapenvel. In de tambúliederen werden ooit de misstanden op de plantages en allerlei emoties bezongen, in de twintigste eeuw ook politieke en alledaagse gebeurtenissen. Momenteel worden allerlei onderwerpen bezongen. Bij de tambúdans in paren mag men elkaar niet aanraken, maar danst men op een kleine afstand van elkaar. De Tambú werd door de kerk afgewezen, zowel de muziek als de dans. Tussen 1936 en 1952 waren tambúmuziek, -dans en -feesten zelfs verboden. Ondanks dit verbod werd het toch in het geheim gedaan. Na 1952 werd het verbod versoepeld en na 2012 zijn tambúfeesten weer overal toegestaan. Emigranten die naar Nederland gingen, hebben het gebruik van de Tambú meegenomen. Tegenwoordig vindt hier ook integratie met andere traditionele muziekgroepen plaats, men viert het hele jaar door tambúfeesten in overdekte zalen in plaats van in de openlucht en men laat steeds meer de gedragsregels tijdens het dansen los.

Borgingsacties

2019-2020

  • Er is een tambú-vitrine gerealiseerd in Museon in Den Haag.
  • De tweede reeks cursussen opzetten in samenwerking met een buurtcentrum in Amsterdam Zuidoost, dat samenwerkt met diverse organisaties op het gebied van cultuur, muziek en onderwijs om de persoonlijke groei van jongeren te bevorderen.
  • Structureel en in samenwerking met externe partijen: het stimuleren van tambú-kennisdragers om bestaande kennis te delen met personen binnen en buiten de reguliere Antilliaanse gemeenschap.
  • Het zoeken van aansluiting bij tambú-uitvoeringen, met een andere dan voor stichting SPLIKA gebruikelijke achterban, die regelmatig in diverse Nederlandse steden plaatsvinden, om amusement te verbinden aan culturele en historische verdieping, en deze aan te bieden aan het aanwezige publiek.

2016-2018

  • Er is een tambú-dag in september 2017 georganiseerd in Den Haag met een lezing door de tambú-expert mr. dr. René Rosalia, een aantal  tambú-uitvoeringen door diverse groepen.
  • Er is een workshop tambú dansen in Amsterdam Zuid oost georganiseerd, speciaal gericht op jongeren.
  • Lezingen door mr. dr. René Rosalia in het Haags Historisch Museum, te Arnhem, Amsterdam en Groningen, met betrekking tot de ontwikkeling van de tambú(traditie). 
  • Opzet van een webpagina  van stichting SPLIKA met informatie over tambú.
  • Door de georganiseerde evenementen is een versterkt waarderingsproces binnen en buiten de Antilliaanse gemeenschap op gang gebracht.

Contact

Stichting SPLIKA
Postbus 18799
2502ET 's-Gravenhage
Zuid-Holland
Website