Het Netwerk Immaterieel Erfgoed laat de variƫteit aan cultuuruitingen zien die erfgoedgemeenschappen, groepen of individuen zelf erkennen als immaterieel erfgoed. Dit immaterieel erfgoed is door henzelf in het Netwerk aangemeld. Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland is derhalve niet verantwoordelijk voor de inhoud van de beschrijving.

Beschrijving

De Nederlandse thuisbevalcultuur is uniek in de wereld. Nederland heeft niet alleen de meeste thuisbevallingen van de westerse wereld, maar heeft daarmee ook de beste resultaten van de hele wereld. Het is bewezen dat een thuisbevalling in Nederland net zo veilig is als in het ziekenhuis. Ook blijkt dat er na de thuisbevalling positieve fysieke en psychische uitkomsten zijn voor moeder en kind. 

De thuisbevalcultuur staat bol van tradities, gebruiken, spreekwoorden en gezegdes. Kraambezoek, geboortekaartjes, kandeel en woorden zoals bakermat vinden hier hun oorsprong. Nieuw zijn de laatste jaren de babyshower, de pretecho, de newbornfotoshoot en het kraamfeest. Na de geboorte wordt er traditiegetrouw beschuit met muisjes gegeten.

Het fenomeen eerstelijnsgeboortezorg is uniek. De thuisbevalling wordt begeleid door de verloskundige en de kraamverzorgende is opgeleid om de verloskundige bij de thuisbevalling te assisteren. Vervolgens blijft de kraamverzorgende ongeveer acht dagen in het gezin om de zorg voor moeder en kind op zich te nemen.

Het is van belang positieve aandacht op de thuisbevalling te vestigen omdat de medicalisering in de geboortezorg toeneemt en het vertrouwen in het natuurlijke geboorteproces in de maatschappij afneemt. De mogelijkheid om thuis te bevallen moet blijven bestaan omdat dit de keuzevrijheid van de vrouwen borgt. De keuzevrijheid om te bevallen waar ze wil, op welke wijze en wie ze daarbij aanwezig wil hebben om haar en haar partner te ondersteunen.

De verloskundigen zijn de hoofdverantwoordelijke beoefenaars bij de thuisbevalling. Er zijn meer dan 2000 verloskundigen in Nederland die thuisbevallingen begeleiden. De vier opleidingen tot verloskundige in Nederland leveren per jaar zo’n 150 nieuwe verloskundigen af die de traditie voortzetten. Naast de verloskundige is de kraamverzorgende onmisbaar bij de thuisbevalling. Zij assisteert de verloskundige bij de bevalling en zorgt voor moeder en kind in de dagen na de geboorte. Ze signaleert en observeert de gezondheid van moeder en kind in het kraambed, geeft informatie over verzorging, hechting en opvoeding en biedt ondersteuning bij het geven van (borst)voeding.

En natuurlijk zijn de ouders ook belangrijke beoefenaars en betrokkenen bij de thuisbevalcultuur. 

Al sinds mensenheugenis vinden bevallingen thuis plaats. In de Middeleeuwen waren het de vroedvrouwen die de bevallingen begeleidden en werd de vroedmeester geroepen bij complicaties. Sinds de zeventiende eeuw bestaat er een opleiding tot verloskundige. In Nederland hebben we een uniek verloskundig systeem. Verloskundigen gaan uit van het natuurlijke proces van zwangerschap en geboorte (fysiologie), vrouwen kunnen (in principe) zelf kiezen waar ze bevallen én verloskundigen werken zelfstandig. De Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV) ontleent haar bestaansrecht aan dit unieke verloskundige systeem.

Kraamzorg in Nederland is uniek in de wereld. Nergens anders wordt dit concept toegepast. Eeuwenlang werd de kraamzorg door bakers gedaan. Dit waren door de praktijk geschoolde ervaren en toegewijde vrouwen, vaak gehecht aan oude, beproefde methodes. De eerste cursussen voor bakers werden in 1900 opgezet. Pas in 1923 werd er een commissie ingesteld, die toezicht ging houden op de nieuwe opleiding kraamverzorging ter voorkoming van het wild bakeren. Vanaf 1950 werden de kraamverzorgenden vanuit een internaat opgeleid, waarbij de werkzaamheden niet altijd rooskleurig waren, maar wel hebben geleid tot wat het vak kraamzorg nu is. Inmiddels is het een MBO opleiding waarin steeds meer de nadruk is komen te liggen op het geven van informatie over een veelvoud aan onderwerpen met als doel gezondheidswinst op lange termijn.

Contact

KNOV en NBvK
Molenkade 8
1829 HZ Oudorp NH
Noord-Holland
Nederland