Beschrijving

De 8 October Vereeniging Alkmaar Ontzet organiseert een feestprogramma rond de herdenking en viering van het beleg en ontzet van Alkmaar in 1573. De kernwaarden van de traditie zijn herdenken, vieren en verbinden. Op 7 oktober spelen kinderen van wisselende basisscholen het ontzet en beleg van de stad na. Vervolgens leggen de voorzitter van de 8 October Vereeniging en de burgemeester in het Victoriepark een krans bij het beeld van Victorientje.  Aansluitend lopen circa 2000 basisschoolleerlingen een lampionnenoptocht. De gemeente Alkmaar houdt ondertussen de ‘nieuwjaarsreceptie’ in de Grote of Sint Laurenskerk. 8 Oktober start met een ontbijt voor groepen 5 en 6 van basisscholen en er is een theatrale vertelling van het beleg en ontzet van de stad. Daarna zijn er op diverse plekken in de stad activiteiten zoals kinderspelen en zijn er demonstraties van de marine en de brandweer in en rond het Noord-Hollands Kanaal. De gemeente, de 8 October Vereeniging en gasten nemen het defilé af van de passerende jeugdoptocht. Om 12.00 uur is de herdenking in de Grote Kerk met de Ontzetrede. Het hoogtepunt van Alkmaar Ontzet is de grote middagoptocht. Aan het einde van de dag schuiven circa 3000 Alkmaarders aan voor de zuurkoolmaaltijd. Daarna is er nog de taptoe, het vuurwerk en het afsluitende Ontzetfeest.

Beoefenaars en betrokkenen

Alkmaar Ontzet wordt door bijna heel Alkmaar gevierd. Kinderen worden al op jonge leeftijd betrokken via de basisscholen. Ook is er een lespakket gemaakt. Voor jongeren en volwassenen zijn er activiteiten. De vereniging voert actief beleid om inwoners van omliggende dorpen en ‘nieuwe’ Alkmaarders te betrekken. De traditie wordt georganiseerd door de bestuursleden van de 8 October Vereeniging die de circa vierhonderd vrijwilligers aansturen. De vereniging zelf telt ongeveer 5000 leden. De Poirterij der Stede van Alkmaar, een groep lokale ondernemers, richt zich op fondsenwerving. Er komen jaarlijks circa 30.000 mensen op af.

Geschiedenis en ontwikkeling

Het beleg van Alkmaar was de belegering van de stad Alkmaar tijdens de Tachtigjarige Oorlog door het leger van Don Frederik, zoon van de hertog van Alva. Het Spaanse leger moest opgeven nadat Willem van Oranje opdracht had gegeven de dijken door te steken. Stadstimmerman Maarten van der Meij vervoerde de bewaard gebleven berichtgeving op briefjes in een holle polsstok. Alkmaar was de eerste stad die de belegering weerstond en ontzet werd. Vandaar de kreet: ‘Bij Alkmaar begint de Victorie!’ Na 1573 werd Alkmaar Ontzet spontaan gevierd met drank en vuurwerk en er was geen georganiseerde viering. In 1861 werd de ‘Vereeniging ter viering van den Gedenkdag van Alkmaars Ontzet in 1573 en ter bewaring van andere geschiedkundige herinneringen dezer stede’ opgericht. De viering bestond uit volksspelen, een feestrede en feestavond. Aan het begin van de twintigste eeuw werd het feest uitgebreid om een bredere doelgroep aan te spreken. Door activiteiten toevoegen of juist weglaten bleef het feest bij de tijd. Herdenken, verbinden en vieren blijven echter de rode draad vormen. Er is een mix van oude en nieuwe elementen binnen de traditie. Zo is de zuurkoolmaaltijd een vrij recente toevoeging met een knipoog naar het Leidens Ontzet. Een oude traditie waar aan vastgehouden is, is de kleding van de bestuurders, waarbij de heren nog altijd in jacquet met hoge hoed gekleed gaan. De kleding van de vrouwelijke bestuursleden is juist een moderne interpretatie daarvan.

Contact

8 October Vereeniging Alkmaar Ontzet
Postbus 3068
1801GB Alkmaar
Website