De Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland bevat immaterieel erfgoed waarvan de erfgoedgemeenschap, groep of individu een borgingsplan heeft geschreven om het erfgoed toekomst te geven. Dat plan is getoetst door een onafhankelijke Toetsingscommissie. De erfgoedzorg wordt elke twee jaar geëvalueerd.

Beschrijving

Elk jaar wordt er op de woensdag na de Ronde van Frankrijk in de Noord-Brabantse plaats Chaam een wielerronde gehouden voor beroepsrenners en amateurs. De Acht van Chaam is het oudste wielercriterium voor beroepsrenners in Nederland. Het parcours heeft de vorm van een acht en is ongeveer 4,5 kilometer lang.

Zes wielerklassementen worden verreden: junioren vrouwen/nieuwelingen meisjes (15-18 jaar); nieuwelingen mannen (15 en 16 jaar); junioren mannen (17 en 18 jaar); elite mannen/beloften (vanaf 19 jaar); elite vrouwen/beloften (vanaf 19 jaar) en beroepsrenners. De te rijden afstand ligt tussen de veertig en honderd kilometer, afhankelijk van het klassement.

Grote wielervedetten komen naar de Acht van Chaam. Bij de Acht van Chaam horen optredens van artiesten en een kermis. Jaarlijks trekt de Acht van Chaam circa 20.000 bezoekers. Voorafgaande aan de wielerwedstrijden vindt de Nacht van Chaam plaats. In de Dorpsstraat wordt dan een groot straatfeest gehouden.

Beoefenaars en betrokkenen

Veel inwoners en oud-inwoners van Alphen en Chaam zijn trots op ‘hun’ Acht van Chaam, nemen deel aan de Nacht van Chaam en zijn enthousiaste supporters bij de wielerwedstrijden. Van buiten komen er ieder jaar grote groepen wielerliefhebbers naar Chaam om de Acht te zien. De Acht van Chaam wordt tegenwoordig georganiseerd door de Stichting Acht van Chaam. De organisatie van de Acht draait op veel vrijwilligers. Het budget wordt voor een groot deel verkregen van sponsors.

Geschiedenis en ontwikkeling

Sinds 1890 worden er al wielerwedstrijden in Chaam georganiseerd. In 1898 werd in Chaam de wielerclub ‘Steeds voorwaarts’ opgericht. Eind jaren twintig groeiden hun wedstrijden uit tot de ‘Ronde van Chaam’ tijdens de kermis in mei.

De eerste Acht van Chaam was op 30 mei 1933 en had een parcours van elf kilometer. Het parcours lag volledig op het grondgebied van Chaam. In de jaren 1941 tot en met 1946 ging de cours niet door. In 1947 werd weer een Acht van Chaam georganiseerd.

In 1949 werd de Acht verplaatst naar de eerste woensdag in de vakantie van de ‘arbeiders van de streek’. De deelname aan de Acht van goed presterende Nederlandse renners in de Tour zorgde voor extra publiek. Daarom besloot het Comité in 1968 om de Acht definitief te laten plaatsvinden op de woensdag in de eerste week na de Ronde van Frankrijk.

De Nacht van Chaam ontstond in de jaren zestig van de vorige eeuw doordat oud-inwoners en familieleden al de avond tevoren naar Chaam kwamen en elkaar ontmoetten in de cafés. Sinds ongeveer 2006 is het een groot straatfeest. In 1998 werd het parcours gewijzigd naar een ronde, maar sinds 2010 wordt er weer in de vorm van een (kleine) acht gereden.

Borgingsacties

2021-2023

  • Continuering van de initiatieven 'Chaams Kampioenschap' en 'Vrienden van de Acht van Chaam’. Uit de leden komen krachten voort om te participeren in commissies.
  • Een bewegwijzerde wandelroute langs het parcours die het hele jaar door toeristen, schoolklassen, verenigingen, enz. kan worden gelopen.
  • Lespakket voor het basisonderwijs in de kernen van de gemeente Alphen-Chaam.
  • Er wordt een tv-documentaire voorbereid over de Acht van Chaam.
  • Veel archiefmateriaal (krantenknipsels, foto's, e.d.) wordt gedigitaliseerd. Ook redactionele artikelen in regionale dag- en weekbladen worden digitaal opgeslagen.
  • Boek '75 x Acht van Chaam' blijft te koop in de boekhandels, bureau Toerisme en via secretariaat.
  • In 2018 voor het eerst de mini-Acht van Chaam jaarlijks op Koningsdag gehouden. Daar doen kinderen van een jaar of 4 tot 13 aan mee met de vereniging Pavé. Voor kinderen vanaf 14 jaar organiseren we het Kampioenschap tijdrijden in september in samenwerking met de wielervereniging Breda. De beide jeugdwedstrijden blijven we organiseren. De mini-Acht van Chaam draait goed, belangstelling uit de hele provincie en daarbuiten.
  • In de netwerken van de diverse commissies en onder de leden van de stichting 'Vrienden van de Acht van Chaam' wordt gezocht naar nieuwe medewerkers, bestuursleden en commissieleden.
  • Er is de laatste jaren extra aandacht voor toegankelijkheid tot en op het parcours voor mensen met een beperking: dichtbij parkeren, rolstoelvriendelijk, gehandicaptentoiletten, enz. Wij hebben overleg met de plaatselijke vereniging voor mensen met een beperking. Daar wordt de toegankelijkheid besproken en wat we daar aan kunnen doen ter verbetering.
  • Duurzaamheid en inclusiviteit vinden wij erg belangrijk. Er worden eettenten met gezond voedsel aangetrokken, overal staan afvalbakken, er rijden steeds vaker elektrische volgauto’s mee. De dieselaggregaten op het artiestenplein hebben we laten vervangen door milieuvriendelijke aggregaten. Medewerkers van ‘ontmoedigingsalcohol’ zijn aanwezig.
  • Er wordt geinvesteerd in goede contacten met gemeentelijke en provinciale overheid en de politiediensten. Ook is er afstemming met hulpdiensten over o.m. vlucht- en aanrijroutes.
  • Extra aandacht voor sponsoren: Kwalitatieve goede ontvangst van sponsoren tijdens het evenement. Ook door het jaar heen: bedankkaart na afloop, digitale groeten bij kerst/nieuwjaar, mondkapjes van het evenement.
  • De ontwikkelingen rondom het coronavirus verschillen van week tot week. De hoop is er dat het evenement in 2021 wel doorgaat. Ervan uitgaande dat het evenement in 2021 aangepast door kan gaan, circuleren er meerdere opties. De werkbaarheid daar van wordt t.z.t. besproken met o.a. de VOW en de plaatselijke overheid: Kaartjes alleen vooraf online verkopen. Tijdens het evenement kunnen zones worden gecreëerd. Bezoekers aan het evenement mogen dan alleen in de zone komen waarvoor ze een kaartje hebben gekocht. Dit bevordert de verspreiding van bezoekers op 1,5 meter en beperkt samenklontering. Bij de kaartverkoop kunnen bezoekers dan zelf een zone uitzoeken, volgens het principe vol = vol.

2016-2020

  • Om de werkdruk te verminderen worden de activiteiten gespreid over meer leden. 
  • Met de brainstormgroep 'Vrienden van de Acht' wordt geprobeerd mensen actiever te benaderen met als doel meer mensen kennis te laten maken met de commissies en het bestuur.
  • Vastlegging van taken en draaiboeken voor een soepele overdracht.
  • Entreegelden vormen een te groot onderdeel van de begroting maar vormen ook een drempel voor bezoekers om ze af te kunnen schaffen daarom blijft het de komende jaren een punt van aandacht.
  • Het huis-aan-huis verspreiden van het programmaboekje, hierdoor zijn Chaamse ondernemers meer bereid te sponsoren. 
  • er wordt geprobeerd de grote sponsors te contracteren voor een langere periode. 
  • Met een juiste mix van wielrennen, entertainment en VIP wordt gewerkt aan een volwaardig evenement voor jong en oud. 
  • Om een breder draagvlak te creëren voor het erfgoed wordt geprobeerd bruggen te slaan met Chaamse bewoners.
  • Met het Chaams Kampioenschap en het beter betrekken van meerdere personen bij de organisatie blijft er aanwas in nieuwe ideeën en voldoende organisatiekracht om het erfgoed lang uit te dragen.

2014-2015

  • De website van de Acht is een aantal jaar geleden vernieuwd met prominente aandacht voor de rijke historie. 
  • In 2012 is een Acht van Chaam museum geopend. Hier zijn unieke filmbeelden van Nederlands oudste wielersportevenement uit onder meer de jaren dertig van de vorige eeuw te zien. Ook kunnen we zien hoe de Acht onder militair toezicht van start ging tijdens de eerste jaren van de tweede wereldoorlog.
  • Er is een routeboekje samengesteld genaamd 'Wandel of fiets de Acht'. Hierin staat de route van de Acht en worden vragen beantwoord over de traditie van de Acht bij markante punten in en om Chaam. 
  • Er worden contacten onderhouden met verschillende bladen en drukkerijen. Bijvoorbeeld: in samenwerking met Koninklijke Dukkerij Em. De Jong wordt in de weken voor de Acht van Chaam wekelijks een pagina verspreid met weetjes, historie en aankondigingen. Daarnaast publiceert de stichting in de week voor de Acht van Chaam een wielerspecial met speciale aandacht voor wielrennen, historie en het evenement van nu.
  • Er wordt actief gedeeld op sociale media, zoals Facebook en Twitter.
  • Er is een funklasse, het Chaams Open Kampioenschap, ingesteld om de betrokkenheid van bewoners te vergroten, met succes.

Contact

Stichting Acht van Chaam
Postbus
Chaam
Website