Nationale studentenroeiwedstrijd de Varsity

Elk jaar op de eerste zondag van april vindt op het Amsterdam-Rijnkanaal bij Houten de Varsity plaats. Een enkele keer, zoals in 2026 het geval is, gebeurt dat eind maart. Studentenroeiverenigingen uit heel Nederland strijden er tegen elkaar. De belangrijkste races zijn de Oude Vier en de Dames Vier. “Het is heel vet en spannend om met de Oude Vier mee te doen.”

Ongeveer tienduizend leden en oud-leden van de studentenroeiverenigingen komen kijken, aanmoedigen en feestvieren. Bijna tweeduizend studenten nemen deel aan de Varsity. De verenigingen strijden tegen elkaar over een afstand van twee kilometer in verschillende boottypes, zoals de acht en de vier, en in verschillende klassementen (onder meer dames/heren, beginners/gevorderden).

De belangrijkste races zijn de Oude Vier en de Dames Vier. De afstand van de finale van de Oude Vier is drieduizend meter, de finale van de Dames Vier is tweeduizend meter. De studentenroeiverenigingen zetten hiervoor hun beste roeiers en beste ‘stuur’ in. Als de winnaar van de Oude Vier-race over de finish is, springen traditiegetrouw alle leden van de winnende vereniging in het water. De vrouwen in hun ondergoed, de mannen met alleen nog hun stropdas om. De winnaars van de Oude Vier en Dames Vier krijgen een gouden medaille en een Varsity-toegangsbewijs voor het leven. Het is ook traditie dat de roeivereniging die de Oude Vier wint een ‘kroegjool’ (feest) geeft voor alle deelnemers en toeschouwers van de Varsity.

Bij de Varsity komen veel leden en oud-leden van de roeiverenigingen kijken. Oud-leden nemen hun kinderen mee. Ook mensen van tachtig komen kijken. De verenigingsleden van de winnende boot springen in het water, zwemmen naar de boot, gaan eraan hangen, en soms zinkt de boot daardoor bijna…

- Valletta Bijlsma, oud-stuurvrouw en secretaris KNSRB (2026)

De bezoekers zijn van alle leeftijden en veelal leden en oud-leden van de studentenroeiverenigingen. Voor vips als de oud-Varsity-winnaars, burgemeesters, rectoren en sponsoren is er een viptent. De studenten zijn gekleed in ‘jasje-dasje’ en een nette broek. De wedstrijdjasjes – in de kleur van de vereniging – zijn vaak tientallen jaren oud en worden van generatie op generatie doorgegeven. Ook ‘brassen’ – stoeien met studenten van andere verenigingen door elkaars jasje beet te pakken – is een vast onderdeel van de Varsity.

Valletta Bijlsma was stuurvrouw in de Oude Vier en is nu secretaris van het bestuur van de Koninklijke Nederlandsche Studenten Roeibond (K.N.S.R.B., tegenwoordig ook geschreven zonder punten). “Bij studentenroeiverenigingen gaat het altijd over de Varsity: dat is het hoogste doel. Als je in de Oude Vier of Dames Vier-ploeg zit, word je op handen gedragen. De week vóór de Varsity zijn er veel festiviteiten op de vereniging om het Oude Vier-team succes te wensen. Het is vet en spannend om mee te doen. Bij de Varsity komen veel leden en oud-leden van de roeiverenigingen kijken. Oud-leden nemen hun kinderen mee. Ook mensen van tachtig komen kijken. De verenigingsleden van de winnende boot springen in het water, zwemmen naar de boot, gaan eraan hangen, en soms zinkt de boot daardoor bijna…”

De Varsity-commissie van de KNSRB organiseert de Varsity. In deze commissie zitten tien studenten van de Utrechtsche Studenten Roeivereniging Triton. De commissie werkt nauw samen met Rijkswaterstaat en de gemeente Houten.

De Varsity begon in 1878 als duel tussen de studentenroeiverenigingen Njord uit Leiden en Laga uit Delft. Sinds 1882 doet ook Triton mee. In 1883 richtten deze drie verenigingen de Nederlandsche Studenten Roeibond op. De eerste officiële Varsity werd verroeid op 30 juni 1883 op de Rijn bij Oudshoorn. In de jaren daarna richtten de studentencorpora in Amsterdam, Groningen, Rotterdam en Wageningen roeiverenigingen op die ook konden meedoen aan de Varsity. Na de Tweede Wereldoorlog kreeg de Nederlandsche Studenten Roeibond de titel Koninklijk, omdat verschillende leden van de studentenroeiverenigingen actief waren geweest in het verzet.

In de jaren zestig werden er in verschillende steden studentenroeiverenigingen opgericht die geen band hadden met de studentencorpora. Pas in 1973 mochten deze verenigingen meedoen met de Varsity. Lange tijd mochten alleen mannen meedoen met de Varsity. Sinds 1976 kunnen ook vrouwen deelnemen.

De locatie van de Varsity veranderde in de loop van de jaren. Van 1915 tot 1936 was de Varsity op het Noordzeekanaal. Sinds 1946 organiseert de Varsity-commissie van de KNSRB de wedstrijd en vindt deze plaats op het Amsterdam-Rijnkanaal. De opzet van de wedstrijddag is in de loop van de tijd flink veranderd. In het begin werden er slechts enkele nummers (wedstrijden) verroeid. Tegenwoordig is het een dag vol races.

Het bestuur en de Varsity-commissie van de KNSRB zetten zich ervoor in om de Varsity levend te houden en veilig en prettig te laten verlopen. Dit doen ze met onder meer de volgende acties.

• Media-aandacht vragen om de Varsity bekender te maken bij het brede publiek.
• Goede relaties onderhouden met de gemeente Houten, Rijkswaterstaat, de brandweer en de politie, met veel aandacht voor veiligheid.
• Verenigingen aansporen inclusiever te worden, zodat de Varsity diverser wordt.
• Opstellen en uitvoeren van een nieuw meerjarenplan.

Immaterieel erfgoed wordt in heel Nederland beoefend. Benieuwd welke gemeenschappen, stichtingen, cultuurdragers en enthousiastelingen zich actief inzetten om de Varsity studentenroeiwedstrijden levend te houden en door te geven? Hieronder vind je een overzicht van alle erfgoedgemeenschappen en beoefenaars die bij ons bekend zijn en zich inzetten voor de studentenroeiwedstrijden.

• Koninklijke Nederlandsche Studenten Roeibond

Draag jij ook bij aan [naam erfgoed] en wil je jouw organisatie, vereniging of naam toevoegen aan deze pagina? Wat leuk! Stuur een mail naar info@immaterieelerfgoed.nl of bel ons op telefoonnummer 026 356113

Gebruikte bronnen

Voor het herschrijven van deze Inventarispagina hebben wij erfgoedbeoefenaren geïnterviewd. Mis je informatie of zie je onjuistheden? Laat het ons weten door een mail te sturen naar info@immaterieelerfgoed.nl.

Laats bijgewerkt: augustus 2026.