Beschrijving

Noord-Brabant telt ruim tweehonderd schuttersgilden die zeer uiteenlopend zijn samengesteld. De tradities zijn per gilde verschillend. Bij diverse schuttersgilden zijn er ook vrouwelijke leden. Alle schuttersgilden kennen als belangrijke activiteit het vogelschieten of koningschieten. Ten minste één keer per jaar wordt door de schutters geschoten op een houten vogel of papegaai op een schutsboom. Degene die het laatste stukje van de vogel af schiet, wordt koning. Een zilveren vogel en een zilveren schild horen bij de waardigheid van de nieuwe koning. Iemand die drie jaar achtereen koning is geworden, mag zich keizer noemen. Naast de keizer en de koning zijn er veel functionarissen binnen een schuttersgilde. De benamingen verschillen hier en daar. Het gaat om functies als hoofdman, hopman, deken, commandant, kapitein, vendrik/vaandrig, overheidsleden, gildebroeders, schildknaap, gildeheer en nog meer. Schuttersgilden trekken mee in processies. Ook bij sommige openbare officiële gebeurtenissen in steden en dorpen zijn schuttersgilden van de partij. Heel plechtig is de begrafenis of crematie van een schutter met gilde-eer. Ieder schuttersgilde is vernoemd naar een heilige, wiens naamdag feestelijk gevierd wordt.

Beoefenaars en betrokkenen

In 1935 werd de Noordbrabantse Federatie van Schuttersgilden opgericht met als doel het in stand houden en ondersteunen van de schuttersgilden en te zorgen voor goede onderlinge samenwerking. Het bestuur van de federatie wordt gevormd door de voorzitters van de zes kringen. Na de Tweede Wereldoorlog sloten voormalige kerkelijke broederschappen, bijenhoudersgilden en boeren- en jagersgilden zich aan bij de federatie. Het provinciebestuur van Noord-Brabant, het bisdom ’s-Hertogenbosch, gemeente- en parochiebesturen in Noord-Brabant onderhouden nauwe banden met de schuttersgilden.

Geschiedenis en ontwikkeling

In een middeleeuwse stad waren verschillende soorten broederschappen of gilden. Sommigen godsdienstig, andere waren ambachtsgilden. Schutterijen waren gilden of broederschappen die zich specifiek toelegden op het militair beschermen, het schutten, van de stad. Ze werden mede ingezet voor het opluisteren van kerkelijke en wereldlijke feesten. Aan het einde van de achttiende eeuw verloren de ambachtsgilden hun functie en verdwenen ze vrijwel geheel van het toneel. De schuttersgilden echter bleven, zij het meestal sluimerend, bestaan. In de loop van de negentiende eeuw herstelde het schutterswezen zich. In de jaren twintig en dertig van de twintigste eeuw zien we vooral in Brabant een grote opleving van schuttersgilden die ingeslapen waren. In de hausse van algemene herwaardering van de Brabantse identiteit en tradities werden ze door afstammelingen van vroegere gildebroeders en anderen die de tradities een warm hart toedroegen tot leven gewekt. De functie van de schuttersgilden was intussen sterk veranderd. Ze hebben uiteraard geen enkele militaire betekenis meer. Broederschap, traditie en folklore staan nu hoog in het vaandel.

Contact

Noordbrabantse Federatie van Schuttersgilden
Ruiterweg 6
5674 XB Nuenen
Website