Het Netwerk Immaterieel Erfgoed laat de variëteit aan cultuuruitingen zien die erfgoedgemeenschappen, groepen of individuen zelf erkennen als immaterieel erfgoed. Dit immaterieel erfgoed is door henzelf in het Netwerk aangemeld. Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland is derhalve niet verantwoordelijk voor de inhoud van de beschrijving.

Beschrijving

De Piratencultuur bestaat uit zowel het draaien, het uitzenden, het maken en zingen van de piratenmuziek en het beluisteren ervan.

De meeste piraten draaien muziek die niet of nauwelijks te horen is op de zenders uit 'Hilversum'. Het gaat dan veelal om Nederlandstalige muziek, schlagers en polka's. De Nederlandstalige muziek is ook anders dan de commerciële muziek. De piratencultuur kent een groot aantal artiesten, waaronder bands die al tientallen jaren actief zijn. Zij hebben een grote, trouwe groep fans.

Naast het draaien, worden ook regelmatig acties gehouden voor het goede doel. De sociale cohesie binnen de piraten zorgt ervoor dat er regelmatig een hoog bedrag bij elkaar wordt gebracht voor met name lokale goede doelen. Doordat piraten ook werken met verzoekjes, hebben luisteraars een goede band met de piraat. 

Beoefenaars en betrokkenen

De piratenzenders zijn onder te verdelen in drie groepen:

-Etherpiraten. Zij draaien en zenden illegaal uit via de ether en zijn daarom  buiten deze aanmelding gelaten.

- Online piraten. Zij draaien vanuit een studio, en zenden uit via het internet. De muziek en de stijl zijn gelijk aan de etherpiraten. Ook hier geldt dat het gaat om de muziek, de techniek en het sociale gebeuren.

- Evenementenpiraten. Zij draaien slechts enkele dagen of een weekend tijdens een feest. Vaak gaat dit ook gepaard met een vinylbattle waarbij piraten uit de regio draaien voor een groot publiek en er een jury is om te bepalen wie het beste draait. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de muziek, maar ook naar de betrokkenheid met het publiek en de sfeer.

In Oost-Nederland zijn er vele honderden actieve piraten. Daarnaast zijn er duizenden fans van de piratenmuziek. Sommige zenders hebben duizenden luisteraars per dag. Door het blijven draaien van muziek welke elders nergens te horen is, wordt een doelgroep bereikt, die anders niet bediend wordt.

Veel piraten hebben de passie gekregen van hun vader. De liefde ervoor wordt vaak van generatie op generatie doorgegeven. Wanneer piraten draaien zijn er vaak ook liefhebbers aanwezig in alle leeftijdsgroepen. Leeftijd speelt bij de piraten geen rol. Hoewel de meeste actieve piraten jong zijn, zijn de liefhebbers en luisteraars er in alle leeftijden te vinden.

 De piratenwereld kent vele actieve artiesten, waaronder Henk Wijngaard, Monica West en bands als Evening Stars en de onlangs gestopte Four Tak. Deze artiesten en vele andere zorgen ervoor dat de piratenmuziek blijft bestaan. Velen hebben hun carrière ook te danken aan de piraten die hun muziek hebben gedraaid. Dit heeft gezorgd voor een sterke band tussen artiesten en piraten. 

Een bekende etherpiraat was Oompie Koerier. Hij was landelijk bekend in zijn streven om ook plek te krijgen voor de piratenmuziek op de Hilversumse zenders. Ook zijn kinderen zijn groot geworden met de piratenmuziek en dragen dit nog steeds een warm hart toe. 

 De piratenmuziek en piratenzenders zijn in bijna iedere sportkantine te horen. Ook tijdens feesten in het oosten en het noorden van het land, staat de piratenmuziek vaak hoog op de agenda.

Geschiedenis en ontwikkeling

Begin jaren 30 van de vorige eeuw begon in Twente de piratencultuur. In 1932 startte in Almelo 'De Almeloosche Geheime Zender'. Al snel volgden er andere piratenzenders. Men zond muziek via een eigen zender uit, zonder vergunning. Niet alleen de steden in Twente hadden piratenzenders, maar ook de dorpen erom heen. Aan het eind van de jaren 30 had bijvoorbeeld de regio Hardenberg een groot aantal zendpiraten. 

Er werd veelal in de weekenden gedraaid. Vaak in de ochtend, of nadat Hilversum was gestopt met uitzenden. Veel van de piraten waren jong en man. De meeste zenders werden bemand door meerdere personen, een eigenaar van de zender en meerdere dj's. 

In de jaren 50 groeide de regio waarin piratencultuur actief werd. Met name Zuidoost Drenthe kende een groot aantal piraten. Ook Groningen, de Achterhoek en Friesland kenden een grote hoeveelheid piraten. Tot vandaag de dag aan toe. Ook in andere delen van Nederland zijn piraten te vinden (bijvoorbeeld in de omgeving van Rotterdam), maar dat heeft een lagere dichtheid. 

De piraten zoals die er in de jaren 30 van de vorige eeuw waren, zijn er nog steeds, maar door veranderende wetgeving, zijn er twee nieuwe soorten piraten ontstaan: de online piraten en de evenementpiraten.

De keuze qua muziek is redelijk gelijk gebleven. Ook het aan elkaar praten van uitzendingen en het behandelen van verzoekjes komt bij vele piraten terug. De aanwas van jonge piraten is en blijft groot. Ook onder de huidige tieners zijn er vele piraten te vinden. Sowieso is de liefhebberij voor de piratenmuziek zeer groot. Deze jongeren vinden ook de muziek uit de jaren 50/60/70 nog zeer fijn om naar te luisteren. 

Contact

Piratencultuur
Beene Dubbelboerstraat 13
9571DA Tweede Exloermond
Drenthe
Nederland
Website