Beschrijving

Ieder jaar in de nacht van 31 december op 1 januari doet een nachtwacht zijn ronde door het stadje Ootmarsum. Rond kwart voor twaalf ’s nachts komt hij op de Markt aan, waar zich dan altijd een flink aantal mensen verzameld hebben. Tegen twaalf uur verstomt het vuurwerk. De nachtwacht loopt naar het midden van het plein. Hij draait zijn ratel rond en roept luid: ‘Twaalf heit de klok.’ De menigte op de Markt antwoordt: ‘De klok heit twaalf.’ Daarop zet de Nachtwacht het lied 'Komt, burgers, komt’ in. Er wordt massaal meegezongen. Vervolgens wenst iedereen elkaar völ heil en zèègn. Hierna maakt de nachtwacht zijn rondgang door het centrum van Ootmarsum. Hij wordt begeleid door een groot deel van de aanwezigen op het plein. Onderweg haken nog veel inwoners aan. Tijdens de rondgang wordt op dertien plekken gestopt. Op deze plaatsen stond vroeger een stadslantaarn. Bij iedere stop worden drie coupletten van het rondgangerslied gezongen. De tocht eindigt na een klein uur, om 0.50 uur, op het Kerkplein. De nachtwacht wordt dan op een stoel gezet en voor een ‘driewerf hoera’ hoog geheven. Er wordt een borrel gedronken op het nieuwe jaar. 

Beoefenaars en betrokkenen

Bij de rondgang van de nachtwacht zijn heel veel inwoners van Ootmarsum aanwezig. De nachtwacht is tot op heden altijd iemand van de familie Morshuis in Ootmarsum geweest. Het jaarlijks evenement heeft een sterk reüniekarakter. Er komen ook altijd toeristen kijken. 

Geschiedenis en ontwikkeling

Rond 1400 had Ootmarsum een nachtwacht in dienst. Hij moest ’s avonds en ’s nachts waken over de stad: het controleren van de stadspoorten, surveilleren over de wallen, alarm slaan bij brand. Met zijn ratel wekte hij de mensen en hij waarschuwde de klokkenluider. In de eeuwen daarna kreeg hij er taken bij, zoals het ontsteken en doven van de stadslantaarns en het wekken van personen die vroeg moesten opstaan. Vanaf 1715 vinden we in de archieven gegevens over aanstellingen van nachtwachten. In de achttiende eeuw wordt er al een Morshuis aangesteld. Later wordt er ook een zekere Weustink benoemd. In de loop van de negentiende eeuw kreeg de functie van nachtwacht steeds minder betekenis. In 1917 kwam er een einde aan de traditionele functie van een nachtwacht die geregeld zijn ronden deed. De functie werd louter ceremonieel en de nachtwacht zou voortaan alleen optreden in de nacht van 31 december op 1 januari. In 1921 werd een lid van de familie Morshuis als eerste nachtwacht in de nieuwe functie aangesteld. Sindsdien is de functie steeds uitgeoefend door leden van de familie Morshuis. Tot een tiental jaar geleden werd er tijdens de rondgang veel vuurwerk afgestoken. Nu gebeurt dat nauwelijks meer.

Contact

Ben Morshuis Stichting
Stobbenkamp 35
7631 CM Ootmarsum
Website