Ketikoti / Emancipation day / Dia di Emancipacion di sclavitud / Dia di Emansipashon

Op 1 juli vinden de Nationale Herdenking Slavernijverleden en het Keti Koti Festival plaats in Amsterdam. Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij officieel af in Suriname en in het Caribisch deel van het Koninkrijk. Ketikoti betekent ‘De ketenen zijn verbroken’.

De Nationale Herdenking is bij het Slavernijmonument in het Oosterpark, het Keti Koti Festival vindt aansluitend plaats op het Museumplein. Ook in 21 andere Nederlandse gemeenten zijn er herdenkingen en Ketikoti-vieringen. Tijdens Ketikoti herdenken we het leed en onrecht van de trans-Atlantische slavernij in Suriname en het Caribisch deel van het Koninkrijk – en vieren we vervolgens de vrijheid. Tussen 1630 en 1863 ontvoerden Europese kolonisten tot slaaf gemaakte mensen uit West-Afrika naar plantages in Suriname en de Antillen.

"Ketikoti is een moment waarop we de overlevingskracht van onze voorouders eren. Tegelijkertijd is Ketikoti ook een moment van bewustwording en erkenning: de verantwoordelijkheid van de Nederlanders om deze geschiedenis onder ogen te zien; de pijn en erfenis ervan te erkennen, en samen te bouwen aan een toekomst van gelijkwaardigheid en verbondenheid."

- Urwin Vyent, directeur NiNsee (2025)

Op 1 juli vinden de Nationale Herdenking Slavernijverleden en het Keti Koti Festival plaats in Amsterdam. Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij officieel af in Suriname en in het Caribisch deel van het Koninkrijk. Ketikoti betekent ‘De ketenen zijn verbroken’.

Memre Waka en Kabra Neti

Voorafgaand aan Ketikoti zijn er diverse andere activiteiten.  Op 1 juni is de Memre Waka, de herinneringsloop. Op 30 juni is er ter ere van de voorouders de Kabra Neti. Dit is een spirituele avond met gebed, zang, spelletjes, vertellingen en dans in traditionele klederdracht uit de tijd van de slavernij. Op de laatste vrijdag van juni is er de Ketikoti-lezing over het slavernijverleden en de doorwerking daarvan in het heden.

Dag van Tula

Op 17 augustus 1795 leidde Tula op Curaçao een grote opstand tegen de koloniale slavernij. Samen met andere tot slaaf gemaakte mensen eiste hij vrijheid. Daarom is 17 augustus voor de Antilliaanse gemeenschap een belangrijke herdenkingsdag. Sinds 2024 vinden in augustus in Rotterdam de Tula-lezing en het Tula-herdenkingsconcert plaats.

"We zetten ons in voor een inclusieve viering. Voor de Antillianen is de opstand van Tula heel belangrijk. Steeds meer Nederlanders en Antillianen nemen deel aan de Nationale Herdenking en de Viering van Ketikoti op 1 juli. Het draait om verbinding, gezelligheid en dialoog."

- Urwin Vyent (2025)

Nationale Herdenking bij het Slavernijmonument

De Nationale Herdenking vindt plaats bij het Nationaal Monument Slavernijverleden in het Oosterpark te Amsterdam. Het programma bestaat uit toespraken, zang en traditionele plengoffers, het blazen van de taptoe en twee minuten stilte. Ook worden de vlaggen van Nederland, Suriname en de Caribische eilanden van het Koninkrijk der Nederlanden gehesen. Verder zijn er kransleggingen door de Nederlandse en Surinaamse overheid, de gemeente Amsterdam, vertegenwoordigers van de Caribische eilanden en Afro-Caribische organisaties.

Keti Koti Festival

Na de herdenking begint het Keti Koti Festival met muziek-, zang- en dansvoorstellingen, debatten, lezingen en een culinaire braderie. Ook door het jaar heen zijn er Ketikoti-activiteiten, zoals tentoonstellingen, lezingen, debatten, educatieve tochten en theatervoorstellingen.

Urwin Vyent, directeur het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis (NiNsee): “De herdenking is voor de Afro-Surinaamse en Afro-Caribische gemeenschap een zeer emotioneel en spiritueel moment. Met het plengoffer betuigen we eerbied en respect aan de voorouders. Tijdens de Ketikoti-viering staan we stil bij de afschaffing van de slavernij. Het is een moment waarop we de overlevingskracht van onze voorouders eren. Tegelijkertijd is Ketikoti ook een moment van bewustwording en erkenning: de verantwoordelijkheid van de Nederlanders om deze geschiedenis onder ogen te zien; de pijn en erfenis ervan te erkennen, en samen te bouwen aan een toekomst van gelijkwaardigheid en verbondenheid.”

Mediavoorbeeld

Geef toestemming voor cookies om externe inhoud weer te geven. Cookie-instellingen wijzigen

Organisatie Ketikoti

NiNsee organiseert Ketikoti samen met het Herdenkingscomité Slavernijverleden. Vanaf 2027 gaat het herdenkingscomité dit zonder NiNsee doen. De deelnemers aan de Ketikoti-activiteiten zijn hoofdzakelijk Afro-Caribische en Afro-Surinaamse Nederlanders. De laatste jaren nemen ook steeds meer Nederlanders deel aan Ketikoti. Het Herdenkingscomité Slavernijverleden zet zich in voor een brede Nationale Herdenking, niet alleen in Nederland maar ook in Suriname en op de Antillen. “We zetten ons in voor een inclusieve viering. Voor de Antillianen is de opstand van Tula heel belangrijk. Steeds meer Nederlanders en Antillianen nemen deel aan de Nationale Herdenking en de Viering van Ketikoti op 1 juli. Het draait om verbinding, gezelligheid en dialoog,” vertelt Vyent.

Geschiedenis van Ketikoti in Nederland

Vanaf de jaren dertig vroegen nazaten van tot slaaf gemaakte mensen om erkenning van het Nederlandse slavernijverleden. In 1934 publiceerde Anton de Kom zijn boek Wij slaven van Suriname, een aanklacht tegen koloniale onderdrukking. In de jaren vijftig richtten Surinaamse studenten de vereniging Wi Egi Sani (ons eigen ding) op. Antilliaanse studenten richtten in de jaren zestig de vereniging Kibra Hacha op. Deze verenigingen hielden regelmatig lezingen, debatten en theatervoorstellingen over het Nederlandse slavernijverleden. Vanaf de jaren tachtig bereikten schrijvers, wetenschappers en activisten regelmatig een breed publiek met hun beschouwingen over het slavernijverleden. Na decennialang ijveren voor erkenning van het Nederlands trans-Atlantische slavernijverleden is er inmiddels brede aandacht voor het Nederlands slavernijverleden.

Een belangrijk moment was de onthulling op 1 juli 2002 van het slavernijmonument in Amsterdam door de toenmalige koningin Beatrix. Vóór 2002 werden er, vooral binnen de Afro-Surinaamse gemeenschap in de vier grote steden (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag), op beperkte schaal informele herdenkingen en vieringen gehouden. Met de Nationale Herdenking en Viering van Ketikoti, het aanbieden van excuses door achtereenvolgens de stadsbesturen van Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag en Haarlem, voormalig premier Mark Rutte namens de Nederlandse staat en koning Willem-Alexander is de stilte rond het Nederlands trans-Atlantische slavernijverleden doorbroken.

Toekomstige acties

NiNsee zet zich in om de Nationale Herdenking van het Slavernijverleden en de viering van Ketikoti ook in de toekomst te waarborgen. Daarvoor werkt de organisatie aan verschillende initiatieven, waaronder het verkrijgen van een wettelijke status voor de Nationale Herdenking en Viering van Ketikoti en het uitroepen van 1 juli tot nationale feestdag. Daarnaast streeft NiNsee naar een structurele verankering van het Nederlandse slavernijverleden in het schoolcurriculum en de ontwikkeling van een Zwarte Canon. Ook organiseert de organisatie uiteenlopende activiteiten, zoals Keti Koti-dialoogtafels, lezingen, educatieve tochten, de Black Achievement Month en de Black Achievement Awards. In 2026 wordt bovendien aan de Universiteit van Amsterdam opnieuw de leerstoel Nederlands Slavernijverleden en Erfenis ingesteld.

Bij ons bekend

Immaterieel erfgoed wordt in heel Nederland beoefend. Benieuwd welke gemeenschappen, stichtingen, cultuurdragers en enthousiastelingen zich actief inzetten om de Herdenking van het Slavernijverleden en vieringen rond Ketikoti levend te houden en door te geven? Hieronder vind je een overzicht van alle erfgoedgemeenschappen en beoefenaars die bij ons bekend zijn en zich inzetten voor Ketikoti

 

Organiseer jij ook activiteiten rond Ketikoti en wil je jouw organisatie, vereniging of naam toevoegen aan deze pagina? Wat leuk! Stuur een mail naar info@immaterieelerfgoed.nl of bel ons op telefoonnummer 026 356113

Gebruikte bronnen

Voor het herschrijven van deze Inventarispagina hebben wij erfgoedbeoefenaren geïnterviewd en gebruikgemaakt van de onderstaande bronnen. Mis je informatie of zie je onjuistheden? Laat het ons weten door een mail te sturen naar info@immaterieelerfgoed.nl.

Laats bijgewerkt: juli 2026.