De Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland bevat immaterieel erfgoed waarvan de erfgoedgemeenschap, groep of individu een borgingsplan heeft geschreven om het erfgoed toekomst te geven. Dat plan is getoetst door een onafhankelijke Toetsingscommissie. De erfgoedzorg wordt elke twee jaar geëvalueerd.

Beschrijving

Onder het motto: ‘u een kans, zij een kans’ verkoopt een goededoelenloterij haar loten aan deelnemers. In de loterij worden door middel van trekking prijswinnaars aangewezen (dat is ‘u een kans’). Van de opbrengst van de lotenverkoop worden goede doelen ondersteund (dat is ‘zij een kans’). De helft van de opbrengst wordt zo besteed aan en via organisaties die zich inzetten op het gebied van welzijn, sport, cultuur, milieu, de medemens of gezondheid. De loterijen kiezen zelf de goede doelen of de maatschappelijke thema’s waar zij hun opbrengst aan doneren. De goede doelen zijn binnen hun eigen doelstelling en kaders vrij om het geld te besteden. De spelmechanismen kunnen per loterij wisselen. Bij de een speel je mee met je postcode, bij de ander met je bankrekeningnummer en bij een derde koop je een lot met een uniek nummer. Vooraf wordt per loterij het aantal trekkingen per jaar bepaald dat door een notaris gedaan wordt. Van de 50 % van de opbrengst die niet naar goede doelen gaat, is 30% bestemd voor prijzengeld en 20% voor organisatiekosten.

Beoefenaars en betrokkenen

In 3,7 miljoen Nederlandse huishoudens nemen mensen deel aan goededoelenloterijen. De deelnemers zijn te vinden in alle lagen van de bevolking. Goede doelenorganisaties zijn de andere belangrijke groep traditiedragers. Zij krijgen de helft van de opgebrachte verkoop van loten aan die deelnemers. Aangezien de deelnemers niet verenigd zijn, heeft de brancheorganisatie van de goede doelen, Goede Doelen Nederland, de erfgoezorg op zich genomen. Hierin werken zij nauw samen met de drie goededoelenloterijen in Nederland: de Nationale Postcode Loterij, de Vrienden Loterij en de BankGiro Loterij. 

Geschiedenis en ontwikkeling

Met de oprichting van de Generaliteitsloterij in 1729 ontstaat in het huidige Nederland de combinatie van loterij en een goed doel. Ging het toen om het bestrijden van de pest, tegenwoordig gaat het (nog steeds) om maatschappelijke doelen als gezondheid, cultuur en sport. Van begin af aan wordt met gedeelde loten gespeeld, aangezien de loten te duur waren voor veel mensen. In 1905 werd in de Loterijwet vastgelegd dat een loterij landsbelang moest hebben. Dit omdat in verschillende steden zeer oude lokale loterijen (soms uit de 15e eeuw) in stand gehouden werden en de overheid die wilde reguleren. Loterijen waren lang het domein van de staat en spekten de schatkist. Slechts een enkele keer werd een goed doel benoemd, zoals tijdens de wederopbouw. In 1974 werd in de Wet op de Kansspelen vastgelegd dat een loterij gespeeld kon worden voor een goed doel. Met de start van de Postcodeloterij in 1989 kreeg de huidige vorm van goededoelenloterijen een vliegende start. Sinds die tijd heeft de ontwikkeling van de uitingsvorm, de spelvorm, de prijzen en de marketing niet stilgestaan.

Borgingsacties

2020-2022

  • Blijven communiceren over de lange traditie van goededoelenloterijen.
  • De geschiedenis van de loterij op de website wat specifieker te maken. 
  • Aan deelnemers blijven communiceren hoeveel goeds er wordt gedaan door de goede doelen. Dit kan door inzet van TV, internet en sociale media, maar juist ook door deelnemers de mogelijkheid te bieden dit uit de eerste hand te ervaren. Bijvoorbeeld door het organiseren van open dagen in musea en excursies naar natuurprojecten.
  • Begin 2019 is de leerstoel 'De Maatschappelijke Betekenis van Goededoelenloterijen' gestart aan de VU in Amsterdam. De komende vijf jaar zal onderzoek gedaan worden in samenwerking met goede doelen, de overheid, de loterijen en andere belanghebbenden. 
  • Blijven inzetten voor overheidsbeleid dat de impact van de goededoelenloterij borgt. Het maximaliseren van de opbrengst voor de samenleving is nog geen formele doelstelling van het kansspelbeleid. Die lobby blijven we voeren. 
  • Spelmethodes (online, mobiele telefoon), TV programma's en prijzenpakket doorontwikkelen en blijven toetsen bij jongere deelnemers. Hiervoor voeren we eigen onderzoek uit.

2017-2019

  • Aan deelnemers blijven communiceren hoeveel goeds er wordt gedaan door de goede doelen. Dit kan door inzet van TV, internet en sociale media, maar juist ook door deelnemers de mogelijkheid te bieden dit uit de eerste hand te ervaren. Bijvoorbeeld door het organiseren van open dagen in musea en excursies naar natuurprojecten.
  • Zowel naar (potentiële) deelnemers als richting de overheid communiceren over de oorsprong en lange traditie van goededoelenloterijen. Op deze manier zichtbaar maken dat de goedendoelenloterij niet 'zomaar een spelletje  is, maar tot ons erfgoed behoort. Bijvoorbeeld door de erfgoedgeschiedenis te vermelden op onze website en in andere relevante publicaties.
  • Ons inzetten voor een overheidsbeleid dat de grote maatschappelijke betekenis van de goededoelenloterij borgt.
  • Het contact tussen deelnemers en goede doelen blijven doorontwikkelen en op basis van onderzoek bepalen wat hierin belangrijk is voor beide groepen.
  • Spelmethodes (online, mobiele telefoon), TV programma's en prijzenpakket doorontwikkelen en blijven toetsen bij jongere deelnemers. Hiervoor voeren we eigen onderzoek uit.

Contact

Goede Doelen Nederland
James Wattstraat 100
1097 DM Amsterdam
Website