Beschrijving

Een boermarke is van oorsprong een bestuurlijke organisatie, waarbij de ‘buren’ samen verantwoordelijk zijn voor gemeenschappelijke gronden. De boermarke heeft nu niet meer de macht in handen, het accent is verschoven naar de zorg voor de leefbaarheid binnen het gebied. Denk aan het onderhoud van houtsingels en bosjes, weidevogelbeheer en biotoopverbetering. Een boermarke bestaat uit een aantal waardeelhouders (aandeelhouders). Hieruit wordt een bestuur gekozen. De bestuursleden krijgen de titel volmacht. Inkomsten worden onder andere verkregen door de verhuur van gemeenschappelijke jachtgronden. De boermarken kunnen lokaal op vele gebieden actief zijn. Eenmaal per jaar legt het bestuur verantwoording af aan de leden tijdens een algemene jaarvergadering. 

Beoefenaars en betrokkenen

Alle leden van de 87 lokale boermarken zijn rechtstreeks betrokken bij deze traditie. Andere inwoners van Drenthe zijn er indirect bij betrokken. Terreinbeherende en natuurorganisaties, gemeente en provincie staan in rechtstreeks contact met de boermarken. Agrarische verenigingen, natuurliefhebbers, toeristen en jagersverenigingen profiteren van het bestaan ervan. De Vereniging Drentse Boermarken spant zich in om de traditie te behouden met inachtneming van de veranderingen in de samenleving. Veel van de boermarkeleden nemen hun kinderen mee naar de activiteiten van de boermarke. Op deze manier wordt de nodige kennis doorgegeven naar de volgende generatie.

Geschiedenis en ontwikkeling

De vroegste vermelding van boermarken dateert van omstreeks einde veertiende eeuw. Om voor zichzelf orde te scheppen in de chaos, begon de plaatselijke bevolking, die van een bepaald gebied leefde, vaste grenzen (marken) vast te stellen en maatregelen vast te leggen. Omdat de buren voornamelijk boeren waren, gingen de buurmarke in de volksmond boermarke heten. Een waardeel (aandeel) dat aan de eigenaren van een boerderij met een eigen erf werd gegeven, was gebonden aan de boerderij. Werd de boerderij dus verkocht, dan ging het waardeel naar de volgende eigenaar. Later ontstonden door vererving en aankoopmogelijkheden steeds meer verschillen in het aandelenbezit. Er kwamen nu grootgrondbezitters en dus machtsverschillen. Uit deze groep werden meestal de bestuurders gekozen. Als er gezamenlijk iets moest worden gedaan in het dorp, werd de boerhoorn geblazen. Wegblijvers werden beboet. Tot circa 1795 had de boermarke het voor het zeggen op het platteland. Toen dwong de Rijksoverheid de boermarken om afstand te doen van hun gemeenschappelijk bezit. De ruilverkaveling na de Tweede Wereldoorlog heeft de boermarken meer geschaad dan deze oorlog zelf. Al is er heel veel veranderd in de loop der tijden, de kernwaarde is gebleven: de saamhorigheid. Nog niet lang geleden, toen delen van Noord-Nederland door hevige sneeuwstormen van de buitenwereld waren afgesloten, werd in menig Drents dorp volgens de oude traditie de boerhoorn geblazen en de bevolking opgeroepen om gezamenlijk sneeuw te ruimen.

Contact

Vereniging Drentse Boermarken
Drentse Statenlaan 3
9451GN Rolde
Website