De Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland bevat immaterieel erfgoed waarvan de erfgoedgemeenschap, groep of individu een borgingsplan heeft geschreven om het erfgoed toekomst te geven. Dat plan is getoetst door een onafhankelijke Toetsingscommissie. De erfgoedzorg wordt elke twee jaar geëvalueerd.

Beschrijving

Het adopteren van een graf op de Amerikaanse begraafplaats of van een naam in een van de muren der vermisten houdt in dat elke adoptant meerdere keren per jaar een bezoek brengt aan de geadopteerde militair. Bij deze gelegenheid legt hij bloemen en staat stil bij de betekenis van zijn of haar offer. Een bezoek vindt plaats tijdens de jaarlijkse Memorial Day op de laatste zondag van mei. Verder worden er bloemen gelegd op de verjaardag en/of sterfdag van de geadopteerde militair. Indien mogelijk onderhoudt de adoptant contact met Amerikaanse nabestaanden. Voor Amerikaanse nabestaanden is de wetenschap dat er iemand voor het graf zorgt een grote troost omdat zij zelf vaak niet in de gelegenheid zijn om een bezoek te brengen. Aangezien alle 10.023 Amerikaanse militairen op dit moment geadopteerd zijn worden aspirant adoptanten op een wachtlijst geplaatst. Het belangrijkste aspect van het adopteren is het in dankbaarheid herdenken en tegelijkertijd het zich bewust zijn van de kwetsbaarheid van onze vrijheid en democratie. Pas als we leren van het verleden is er hoop voor de toekomst.

Beoefenaars en betrokkenen

De Stichting Adoptie Graven Amerikaanse Begraafplaats Margraten wijst graven toe ter adoptie, instrueert en stimuleert adoptanten en actualiseert het adoptieregister. Het bestuur legt contact tussen adoptant en Amerikaanse nabestaanden. De adoptanten zijn vooral Limburgers maar ook mensen uit de rest van Nederland, uit België, Italië en zelfs uit Duitsland hebben een graf geadopteerd. Onder de adoptanten zijn ook veel scholen en organisaties. Er is contact met de American Battle Monuments Commission (ABMC) in Parijs en de Ambassade van het Verenigde Staten van Amerika in Den Haag.

Geschiedenis en ontwikkeling

Op 12 september 1944 arriveerden de eerste geallieerde troepen in Nederland. Het 9e Leger streek neer in het zuiden van Limburg met het hoofdkwartier in Maastricht. De commandant van het 9e Leger, generaal Simpson, gaf voor zijn opmars naar Berlijn opdracht tot het aanleggen van een begraafplaats in Margraten. Het eerste slachtoffer werd begraven in november 1944. In 1945 werd het eerste graf geadopteerd door een inwoner van Margraten, Jef van Laar. Hij kreeg een verzoek van een Amerikaanse kapitein om het graf van zijn gesneuvelde vriend te bezoeken en foto's daarvan naar zijn ouders te sturen in Amerika. Hij besloot dit graf te adopteren. Al snel kwamen er meer verzoeken uit Amerika om informatie en foto's en dit leidde tot een oproep in de regionale krant om graven te adopteren. Tijdens Memorial Day 1945 waren alle 18.000 graven voorzien van bloemen. In de jaren die volgden werden alle militairen herbegraven. 10.000 werden gerepatrieerd. De overgebleven 8301 bleven geadopteerd en vanaf die tijd jaarlijks herdacht en van bloemen voorzien.
In 2002 werd de huidige Stichting Adoptie Graven Amerikaanse Begraafplaats Margraten opgericht en werd het adoptieregister, dat bestond uit een kaartenbak, gedigitaliseerd en geactualiseerd. De 100% adoptiegraad leidde ertoe dat sinds 2008 ook alle 1722 namen in de Muren der Vermisten ter adoptie werden aangeboden. Sinds 2015 zijn alle 10.023 Amerikaanse militairen geadopteerd en is er een wachtlijst van ruim 300 personen.
Veel ouders hebben de adoptie overgedragen aan hun kinderen en kleinkinderen waardoor er zich ook veel jonge mensen onder de adoptanten bevinden. Het zoeken en onderhouden van contact met Amerikaanse families is door de sociale media een stuk eenvoudiger geworden. Ook hebben veel adoptanten zich verdiept in de geschiedenis van WWII in het algemeen en van de Amerikaanse militair in het bijzonder. Dit heeft geleid tot diverse boeken, documentaires en films.

 

Borgingsacties

 2020-2023

  • Het organiseren van een jaarlijks adoptieconcert rond Memorial Day waarbij tevens als gastheer wordt opgetreden voor Amerikaanse bezoekers. Het geven van voorlichting, lezingen en presentaties op scholen, bij verenigingen en organisaties.
  • Stimuleren en aansturen van adoptanten middels een jaarlijkse papieren nieuwsbrief en periodieke digitale nieuwsbrieven. Het verbinden van mensen door het uitgeven van een Certificate of Commemoration aan adoptanten en hun Amerikaanse contacten.
  • Educatief programma verder uitwerken. Bij de ontwikkeling van het educatief programma worden leraren ingezet van het basis- en voortgezet onderwijs. Daarbij wordt aan de hand van verhalen de Tweede Wereldoorlog helder verbeeld. Dit is nu inmiddels bijna klaar. Het educatief programma moet worden uitgezet bij scholen. Er zijn in Limburg 31 basisscholen en voortgezet onderwijsscholen die een graf hebben geadopteerd. Vrijgekomen graven worden bij voorrang aan scholen gegeven in combinatie met het educatief programma.
  • Sinds kort hebben we een Facebook-pagina, een gesloten community voor adoptanten, met de bedoeling dat de adoptanten onderling kunnen communiceren over hun ervaringen. In enkele maanden tijd al 3000 leden. Iemand uit het bestuur is daar elke dag mee bezig om de contacten te onderhouden.
  • Er is een promotiefilm uitgebracht over het adoptieprogramma. Plannen voor een nieuwe film over oral history, de verhalen van adoptanten.
  • Het onderhouden van het netwerk: bestaande netwerken en samenwerkingen onderhouden door hen ook de nieuwsbrief te sturen. Nieuwe contacten ook serieus benaderen. Een nieuw bestuurslid gaat zich met de PR bezighouden.
  • Blijven doorgaan met aandacht vestigen op de wachtlijst. Co-adoptatie is geen reële mogelijkheid. Andere manieren worden onderzocht, dit blijft een aandachtspunt dat gevoelig ligt.
  • De website is aangepast op de privacy-wetgeving.
  • Verdwenen adoptanten opsporen is nog steeds lastig door de AVG-wetgeving. Als het na drie maanden zoeken nog niet gelukt is, wordt het graf aan een nieuwe adoptant toegewezen.

2017-2019

  • Aandacht voor oral history, het vastleggen van verhalen van ooggetuigen zowel in Nederland als in Amerika en het vastleggen van verhalen van adoptanten van het eerste uur.
  • Stimuleren en aansturen adoptanten middels een jaarlijkse papieren nieuwsbrief en periodieke digitale nieuwsbrieven. Tevens nadenken over het terugdringen van de wachtlijst (wellicht co-adoptantschap).
  • De goede verstandhouding met de leiding van de begraafplaats en ABMC behouden om er voor te zorgen dat de adoptietraditie ook in de toekomst door hen wordt onderschreven en gesteund. Met de leiding van de begraafplaats wordt gewerkt aan een Memorandum of Understanding waarin gedetailleerd wordt beschreven welke activiteiten op de begraafplaats worden toegestaan en onder welke voorwaarden, hetgeen de verstandhouding bevordert en voorkomt dat de traditie in een negatief daglicht komt te staan. Onderhouden van nauw contact met de staf ABMC in Parijs en opwachting maken bij de US ambassadeur zodra deze is benoemd.
  • Meer naar buiten toe treden via website, nieuwsbrief en persbericht. Bijv. vaker verslag doen van bezoeken van Amerikaanse familieleden aan een graf in Margraten en hun ontmoeting met de adoptant. 
  • Bezoekende Amerikaanse familieleden in contact brengen met adoptanten, en hun gezamenlijke band met een gesneuvelde militair vastleggen door hen een Certificate of Commemorations uit te reiken. Organiseren van een programma voor Amerikaanse bezoekers.
  • Werken aan educatie: Houden van lezingen en presentaties voor scholen en organisaties; verder uitbouwen van educatieve projecten op scholen met lesbrieven; promoten van de educatieve "guided tour" voor bezoekers van de begraafplaats; participeren in het US project Bezoekerscentrum op de begraafplaats en het invullen van de educatieve aspecten van het adoptieprogramma. 
  • Zorg dragen voor de juiste bemensing van het Stichtingsbestuur met een goede PR-medewerker en een educatie-specialist en zorgen voor een goede opvolging.

Contact

Stichting Adoptie Graven Amerikaanse Begraafplaats Margraten
Albert Schweitzerstraat 3
6269 EB
Margraten
Limburg