Beschrijving

Bij het machinaal maken van klompen worden verschillende onderdelen in het productieproces onderscheiden. Er wordt gewerkt met redelijk eenvoudige machines die met een beperkte snelheid draaien. De machines worden vanuit een centraal punt, de elektromotor, aangedreven met leren riemen. Eerst wordt het hout gezaagd of gekloofd. Nadat het buitenmodel van de klomp is gefreesd, wordt de klomp op maat uitgeboord. Er wordt gewerkt met mallen om een zo perfect mogelijke pasvorm te krijgen. De klomp moet worden gedroogd. Ten slotte wordt de klomp geschuurd en bewerkt. Het instellen van de machines vergt een hoge mate van vakmanschap, kennis van de eigenschappen van het hout en de machines. Het is een technische uitdaging een paar klompen te produceren op machinale wijze.  Jaarlijks is er een nationale klompenkeuring, waarbij machinaal vervaardigde klompen worden gekeurd. Er wordt beoordeeld op pasvorm, model en kwaliteit. De producent die kampioen wordt, krijgt de Zilveren Klomp uitgereikt. 

Beoefenaars en betrokkenen

Er zijn nog negentien klompenfabrieken in Nederland. De meeste staan in de Achterhoek en Noord-Brabant. De Nederlandse Vereniging van Klompenfabrikanten behartigt de belangen van deze bedrijven. Souvenirwinkels zijn de belangrijkste afnemers. Slechts stratenmakers en enkele boeren dragen tijdens hun werk nog klompen. In de diverse klompenmusea kan men vaak een grote variëteit aan klompen bewonderen. 

Geschiedenis en ontwikkeling

Klompen werden eeuwenlang handmatig gemaakt. Vanaf het begin van de twintigste eeuw worden in Nederland echter vrijwel alle klompen op machinale wijze gemaakt. Aanvankelijk was stoomkracht belangrijk. Later kwamen er elektromotoren. De productie in de klompenfabriekjes lag veel hoger dan in de werkplaatsen waar handmatig klompen werden gemaakt. Sinds 1926 vindt de jaarlijkse nationale klompenkeuring plaats. Sinds 1930 wordt het winnende bedrijf beloond met de Zilveren Klomp. Alleen in de jaren 1944 en 1945 werden er vanwege de oorlogsomstandigheden geen keuringen gehouden. Na de Tweede Wereldoorlog nam de vraag naar klompen sterk af. Door de machines geavanceerder te maken, konden in de jaren zestig de productiekosten verlaagd worden. Maar uiteindelijk moesten meer en meer bedrijven om economische redenen hun productie stoppen. Een kleine opleving kwam er nog door de export naar emigratielanden, waarheen veel Nederlanders na de oorlog waren vertrokken. Klompen worden nu vooral nog gemaakt om als souvenir verkocht te worden. De klomp is voor buitenlanders hét icoon van Nederland. 

Contact

Nederlandse Vereniging van Klompenfabrikanten
Hobbemastraat 9
7141 XD Groenlo
Website