Beschrijving

De Indische rijsttafel is een traditionele dis waarvan de gerechten afkomstig zijn uit de verschillende Indonesische eetculturen. De rijsttafel bestaat uit een veelheid aan gerechten, die zorgvuldig op elkaar zijn afgestemd. Alle hoofd- en bijgerechten worden tegelijk op tafel gezet. Iedereen stelt daaruit zijn eigen menu samen. Het gaat hierbij niet enkel om het nuttigen van het eten maar vooral om het gezellig samenzijn, het sociale gebeuren. De Indische rijsttafel is een traditioneel onderdeel van feestelijke gelegenheden zoals jaarlijkse evenementen, reünies, herdenkingen en andere bijeenkomsten. De recepten voor de rijsttafel zijn vaak familierecepten uit voormalig Nederlands-Indië, doorgegeven door oma, tante of kokkie. Om de gerechten van de rijsttafel te kunnen maken, is het nodig dat de bereider over voldoende kennis en kookvaardigheid van de Indische keuken beschikt. Een Indische rijsttafel bestaat uit rijst met een aantal vlees-, vis- en groentegerechten, geflankeerd door een aantal bijpassende bijgerechten. De smaken dienen goed op elkaar afgestemd te zijn, dit maakt dat de samenstelling van de rijsttafel zorgvuldig doordacht dient te zijn. 

Beoefenaars en betrokkenen

De Indische rijsttafel wordt in ere gehouden in de Indische gemeenschap. Ook zijn er groepen mensen die geen binding met voormalig Nederlands-Indië hebben, maar wel de Indische eetcultuur actief beoefenen. Onderdeel daarvan zijn de webcommunity’s. Ten slotte zijn er de restaurants waar nog de echte Indische rijsttafel bereid wordt en de handelaren in Aziatische producten zoals die verkocht worden in toko's. Samenwerking Erfgoed Rijsttafel (SER) is een samenwerkingsverband dat speciaal in het leven is geroepen om de Indische rijsttafel te beheren en de behouden voor komende generaties.

Geschiedenis en ontwikkeling

Door de handel van de VOC en later de annexatie van Indonesië door Nederland trokken veel Nederlanders naar Indonesië. Veel huishoudens hadden Indonesische bedienden, onder wie een kokkie voor de keuken. Zo kwamen zij in aanraking met plaatselijke ingrediënten en gerechten. In de loop van de tijd ontstonden gemengde gerechten. Het begrip 'rijsttafel' werd geïntroduceerd aan het begin van de negentiende eeuw, voor een inlandse gastmaaltijd die door de regent van Bandung werd aangeboden aan de gouverneur-generaal. Enkele decennia later raakte het eten van 'rijst met enkele bijgerechten', vooral als warme middagmaaltijd, in zwang bij de Nederlanders in Indonesië. Hiervoor werd de term rijsttafel gebruikt. Deze kon variëren van eenvoudig tot zeer uitgebreid bij bijzondere aangelegenheden. Vanaf 1854 verschenen Indische kookboeken. In 1922 verscheen de eerste speciale editie over rijsttafels van de hand van J.M.J. Catenius-van der Meijden. Na de repatriëring aan het einde van de jaren veertig van de twintigste eeuw werd de Indische rijsttafel voor gerepatrieerden een traditie en symbool van voormalig Nederlands-Indië en onderdeel van hun culturele identiteit. Recenter is het populaire kookprogramma De reistafel, waarin tv-kok Lonny Gerungang de originele rijsttafel en andere Indonesische recepten onder de aandacht van een jongere generatie bracht. De rijsttafel is niet vrij gebleven van moderne trends. De Indische rijsttafel is nog onverminderd populair, ook bij de jongere generatie. Gemak en minder arbeidsintensief, zonder in te boeten aan smaak en kwaliteit, zijn tegenwoordig de trends.

Contact

Samenwerking Erfgoed Indische Rijsttafel
Pauwstraat 3
4881WN Zundert