De Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland bevat immaterieel erfgoed waarvan de erfgoedgemeenschap, groep of individu een borgingsplan heeft geschreven om het erfgoed toekomst te geven. Dat plan is getoetst door een onafhankelijke Toetsingscommissie. De erfgoedzorg wordt elke drie jaar geëvalueerd.

Beschrijving

Op de laatste zaterdag van augustus vindt de Gondelvaart Giethoorn plaats. Er wordt meestal gestart met een muzikaal voorprogramma, waarna gemiddeld 15 gondels de route varen. Er wordt gestart zodra de schemering invalt, zodat de aangebrachte verlichting goed tot z’n recht komt. Voorafgaand aan de wedstrijdgondels vaart de jeugdgondelvaart. Voorwaarde om hieraan deel te nemen is dat de bouwers niet ouder dan 15 jaar zijn.

De gondels worden gedurende de zomer op diverse bouwlocaties gebouwd, Er zijn gondels die op een vlot of een bok (een traditioneel Gieters vaartuig) gebouwd worden, maar er zijn er ook die op drijvers worden geplaatst zodat zij op het water lijken te drijven. De gondels worden met behulp van punterbomen of elektromotoren (dus zonder geluid) voortgestuwd.

In verband met het parcours zijn de gondels maximaal 2,7 meter breed en varieert de lengte tussen de vier en twaalf meter. Het parcours heeft een lengte van ruim drie kilometer waarbij de vele bruggen, waar de gondels onderdoor varen, een belangrijk element vormen. Deze bruggen vergen veel creativiteit van de bouwers. De gondels kunnen niet te hoog zijn en omdat het publiek in de gondels kan kijken, moeten de bouwers alles wat zich aan boord bevindt goed wegwerken.

De ontwerpkeuze is vrij, maar bij iedere gondel speelt de verlichting een centrale rol. Sommige gondels maken gebruik van figuranten en muziek, andere gondels zijn ‘stil’ wat inhoudt dat deze geen muziek of figuranten hebben. Een jury beoordeelt de gondels, waarbij punten toegekend worden voor onder andere verlichting, afwerking en creativiteit. De juryuitslag wordt direct na de gondelvaart bekend gemaakt, waarna de winnende bouwploeg tijdens een feestavond op de laatste zaterdag van september een wisseltrofee in ontvangst neemt.

Beoefenaars en betrokkenen

De Gondelvaart wordt, met de hulp van ruim honderd vrijwilligers, georganiseerd door de Vereniging Gondelvaart Giethoorn. Jaarlijks doen er gemiddeld acht bouwgroepen aan mee die uit maximaal tien personen bestaan. Bij de jeugdgondelvaart zijn gemiddeld vijf groepen betrokken die uit twee jongeren bestaan en die geholpen worden door hun ouders. De vaart wordt jaarlijks bezocht door ongeveer 10.000-15.000 toeschouwers.

Geschiedenis en ontwikkeling

De gondelvaart van Giethoorn is een lokaal evenement en heeft zijn oorsprong aan het begin van de twintigste eeuw. De eerste opgetekende verhalen spreken over een bescheiden vaart waarbij Gieterse kinderen op de eerste schooldag verkleed en met versierde boten naar school gevaren werden.

Nadat in 1929 de grachten waren uitgebaggerd, werd er een jaar later een gondelvaart georganiseerd waarop de huidige vaart gebaseerd is. Er werd een wedstrijd uitgeschreven waaraan diverse buurten deelnamen met versierde en verlichte vaartuigen. Om de gondelvaart jaarlijks door te laten gaan, is daarna een vereniging opgericht waarvan het bestuur als taak heeft een gondelvaart te organiseren die behalve de eigen inwoners ook de buurgemeenten aan moet spreken.

In de jaren '80 is de jeugdgondelvaart geïntroduceerd als manier om de jeugd bij de gondelvaart te betrekken. Oorspronkelijk werd met de gondelvaart het begin van het schooljaar ingeluid, later werd het een feest waarmee het toeristenseizoen werd afgesloten. Inmiddels loopt het seizoen langer door en zijn er na de Gondelvaart ook nog andere evenementen in Giethoorn.

Borgingsacties

2022-2025

  • Lokaal meer bewustwording creëren door meer communicatie over de plaatsing van de Nederlandse corso's op de UNESCO lijst. 
  • Lespakket maken en activiteit organiseren i.s.m. scholen, bijv. gondels ontwerpen. 
  • Tijdelijke expositie van gondelontwerpen van basisschool in het museum organiseren. 
  • Alle documentatie inventariseren om deze te digitaliseren. 
  • Het digitale archief in het museum onderbrengen.  
  • Eventueel een vaste expositie over de gondelvaart in het plaatselijke museum regelen. 
  • In ALV met de leden stilstaan bij ontwikkelingen en richting bepalen. 
  • Proberen ouders te bereiken via de kinderen.  
  • Nieuwe bewoners bij het bouwen betrekken via de bestaande bouwersgroepen. 
  • Doorgaan met duurzame aanpak zoals ledverlichting en elektrische gondelmotoren. 

2018-2021

  • In de komende jaren de leerlingen van de beide basisscholen individueel een gondel op schaal laten maken. Doel niet alleen om het concept van de gondelvaart meer onder de aandacht van de leerlingen te brengen, maar ook om de leerlingen én hun ouders te motiveren om de overstap te maken naar de bouw van een (jeugd)gondel.
  • Om het voortbestaan van de gondelvaart te borgen in gesprek gaan en blijven met de bestaande en (mogelijk) nieuwe gondelbouwgroepen. Hierbij verschillende aanpakken naast elkaar uitvoeren.
  • Bij de PR meer aandacht besteden aan de historische waarde van de gondelvaart om het bewustzijn van bewoners en bezoekers te vergroten.
  • Contact met de overheid onderhouden in verband met de wet- en regelgeving  .
  • Eigen ervaringen uitwisselen, zowel met andere regionale evenementen als met landelijke evenementen (corsokoepel).

Contact

Vereniging Gondelvaart Giethoorn
Molenweg, 4
8355AT
Giethoorn
Overijssel