De Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland bevat immaterieel erfgoed waarvan de erfgoedgemeenschap, groep of individu een borgingsplan heeft geschreven om het erfgoed toekomst te geven. Dat plan is getoetst door een onafhankelijke Toetsingscommissie. De erfgoedzorg wordt elke twee jaar geëvalueerd.

Beschrijving

Pijproken heeft al een lange geschiedenis en wordt niet veel meer gedaan. De laatste jaren lijkt de groep liefhebbers van de pijp echter licht te groeien. Het roken van de tabakspijp vraagt om een bepaalde geestelijke gesteldheid. Pijprokers hebben de beleving hoog in het vaandel staan. Pijp roken moet je echt leren. Er kunnen verschillende soorten tabakspijpen gebruikt worden, van hout of van steen. Het schoonmaken van de pijp is een ritueel op zichzelf. Men moet ontdekken welke soort pijptabak lekker is. Veel pijprokers wonen maandelijks lokale en regionale bijeenkomsten voor pijprokers bij. Op deze bijeenkomsten wordt niet alleen pijp gerookt maar heeft ook uitwisseling plaats over de verschillende smaken van tabak, soorten pijpen of geschiedenis. Soms zijn er workshops bij de betere tabacconist. Vanuit de groepen wordt het verzamelen en onderzoeken van tabakspijpen gestimuleerd. Daarbij worden contacten gelegd met archeologen, historici en conservatoren in musea.

Beoefenaars en betrokkenen

Leden van de Nederlandse Federatie van Pijprokers (NFP) komen in groepen meestal maandelijks bijeen. Er zijn ook landelijke bijeenkomsten. De Stichting Onderzoek Historische Tabakspijpen (PKN) organiseert jaarlijks een ruil- en determinatiedag voor leden.

Geschiedenis en ontwikkeling

Na de ontdekking van Amerika kwam tabak naar Europa. Tabak werd in de beginperiode vooral voor medicinaal gebruik aangewend. In de jaren negentig van de zestiende eeuw introduceerden Engelse huursoldaten het pijproken in Holland. In de jaren dertig van de zeventiende eeuw was het roken algemeen. Het pijproken zelf was al in de zeventiende eeuw niet voorbehouden aan mannen, dames uit de hoogste kringen rookten een pijp. In de achttiende eeuw rookten ook vrouwen uit lagere kringen een pijp. Pijproken gebeurt opzichtig en daarom heeft de tabakspijp vaak ook een politieke betekenis gehad. In de loop der tijd is er veel verandering gekomen in de soorten pijptabak. De tabakssoort hangt af van de gebruikte ruwe basistabak, de bewerking ervan en de kerfsnede. Rond het pijproken is een rijke materiële cultuur ontstaan. Hierbij kunnen we denken aan schilderijen, rokersstoelen, kwispedoors, stoppers, tabakspotten, pijpenstandaards en foedralen. Pijpen werden niet alleen van klei en hout vervaardigd. De pijpen van meerschuim en porselein werden vaak begeerde kunstvoorwerpen. Uiteraard weten we nu dat tabak, met al zijn biochemische bestanddelen, een schadelijke werking heeft op de gezondheid. Echter, het staat iedere volwassen Nederlander vrij om pijp te roken en daarvan te genieten.

Borgingsacties

2017-2019

  • Een grote tentoonstelling organseren in een voor publiek breed toegankelijk museum.
  • De zichtbaarheid van het immaterieel erfgoed vergroten, bijvoorbeeld door deename aan regionale cultuur festivals en/of food festivals.
  • Life style evenement "de Smaeck van Oirschot" verder uitbouwen.
  • Workshops organiseren met als doel de bandbreedte van de ruim vier honderd jaar oude traditie in Nederland zichtbaar maken en de techniek van het pijproken overbrengen (stap voor stap).
  • De sociale mediameer inzetten, bijvoorbeeld via blogs, in samenwerking met de jonge generatie van de pijprokersgemeenschap van "het PIJPCOLLECTIEF".
  • Gemeenschappen in andere landen die "de cultuur van het pijproken" ook een inventaris in hun land willen krijgen inhoudelijk steun verlenen.
  • Bestaande contacten verder uitbreiden. 

2015-2017

  • Het organiseren van een landelijke Lifestyle dag voor de pijprokersgemeenschap.
  • Samenwerken met musea om het immaterieel erfgoed zichtbaar te maken en het verhaal te vertellen in speciale tentoonstellingen.
  • Internationaal samenwerken om de traditie van pijproken te promoten in binnen- en buitenland. 
  • Verantwoordelijkheid nemen ten aanzien van de schadelijke invloed van roken in het algemeen en binnen de wettelijke kaders de traditie van het pijproken op een kwalitatieve wijze communiceren.
  • De traditie van pijproken in de publiciteit brengen, onder andere door het presenteren van een speciale pijp voor Koningsdag en het uitleggen van de traditie. 
  • Onderzoek stimuleren via publicaties, hulp bij schrijven, informatieve websites en het organiseren van regionale bijeenkomsten en fondsen werven voor onderzoek.
  • Een landelijk determinatiedag organiseren.
  • Nieuwe samenwerkingen aangaan met gemeentelijke en provinciale en archeologische diensten, musea en archieven.

Contact

Nederlandse Federatie voor Pijprokers
Drukkerijlaan 8
2627 CM Delft
Website