Over

Bonaken is een kaartspel dat in een café aan de bar gespeeld wordt. Het gaat er om een verliezer te bepalen, die vervolgens een rondje moet geven. Bonaken wordt gespeeld met 32 kaarten uit een stock: 2 t/m 6 en de joker doen niet mee. Het aantal spelers kan uiteenlopen van twee tot maximaal zeven per spel. Daarmee is ook het aantal kaarten dat elke speler krijgt en dat uit het spel ligt (slaapt) groter of kleiner. De verdere spelregels verschillen per regio in het land of soms per plaats. Lange tijd werden de spelregels doorgegeven tijdens het spel, van speler op speler, van oud op jong, al doende aan de bar. Het feit dat er per spel kaarten slapen en blind liggen (omgekeerd op tafel), in combinatie met de overwegingen van de spelers om te bieden, slagen te halen, veilig te spelen of niet, is het spelverloop onvoorspelbaar: een spel kan heel snel afgelopen zijn of een half uur duren. Er wordt veel gelachen omdat het spel regelmatig anders loopt dan iedereen denkt. Dat zorgt voor vertier en verbinding tussen de spelers en dat maakt het ook leuk om maar te kijken. Tegelijk is het lastig om het spel te leren. Je moet het in de praktijk leren, ook als je de spelregels online bestudeerd hebt. Bonaken is in Overijssel bekend als ‘kleintje klaverjassen’, omdat het vaak na dat langer durende spel gespeeld werd.

Gemeenschap

De gemiddelde bonaker in Nederland is een man van een jaar of vijftig, die drinkt en rookt, met flink wat overgewicht, maar het is vooral een gezelligheidsdier. Naast deze spelers in de cafés en de ongeveer honderdveertig deelnemers aan het Nederlands Kampioenschap (uit vijf provincies), is er de groep vrijwilligers uit Leimuiden actief die het toernooi organiseert, namens de Stichting Bonaken Nederland.

Geschiedenis

Bonaken wordt in elk geval al honderd jaar gespeeld in Leimuiden. De oudste stamgasten van Café Keijzer zijn in de tachtig en hebben als jongen leren spelen aan de bar. Vermoedelijk is het spel ontstaan toen landarbeiders op de akkers speelden om bonen: boonakkeren. Het is wel duidelijk dat het spel uitgewaaierd is over grote delen van het land. Al spelend aan de bar werden de ongeschreven spelregels traditioneel doorgegeven van de oudere op de jongere spelers, meestal jongens en mannen. Toen in het jaar 2000, bij het 150-jarig bestaan van Café Keijzer in Leimuiden, het idee ontstond om een Nederlands Kampioenschap Bonaken te organiseren, zijn de lokale spelregels op schrift gesteld en die worden sindsdien door de Stichting Bonaken Nederland als spelregels voor het NK gehanteerd en via de website zichtbaar gemaakt. De spelregels zijn een ‘levend proces’, wat betekent dat als vanuit een andere regio een spelregel boven komt die het spel verrijkt, deze overgenomen wordt op het NK. Het wedstrijdsysteem waarbij van oudsher een verliezer bepaald werd die een rondje moest geven, is voor het NK aangepast. Niet de verliezer, maar de beste bonaker van de dag wint het toernooi.

Organisatie

Stichting Bonaken Nederland
Dorpsstraat 30
2451AR Leimuiden
zuid holland
Nederland
Website