Tekst

Veelgestelde vragen

Lees hier antwoorden op veel gestelde vragen. Staan jouw vraag en antwoord er niet bij? Stel hem via info@immaterieelerfgoed.nl!

Wat is immaterieel erfgoed?

Immaterieel erfgoed zijn sociale praktijken, feesten, rituelen, ambachtelijke technieken, kennis van de natuur, podiumkunsten en orale tradities die gemeenschappen, groepen en soms individuen van vorige generaties hebben overgenomen, die zij erkennen die als onderdeel van hun cultureel erfgoed en waarvoor zij zich bewust actief inzetten om dat immaterieel erfgoed toekomst te geven.

Wat is het doel van de Inventaris Immaterieel Erfgoed?

De Nederlandse overheid heeft zich verplicht het immaterieel erfgoed binnen de eigen landsgrenzen te inventariseren. Groepen en individuen kunnen hun eigen immaterieel erfgoed aanmelden. Ze laten daarmee zien dat ze hun erfgoed willen doorgeven aan volgende generaties en zich daarvoor inzetten. De lijst is een middel en geen doel.

De Inventaris Immaterieel Erfgoed is bedoeld als steun voor gemeenschappen om hun traditie toekomstbestendig te maken. Er zijn drie stappen (stap 1: aanmelden, stap 2: doorgeven stap 3: inspireren) en de traditiedragers bepalen zelf hoever ze willen gaan: alleen zichtbaar maken, of ook beschermen of misschien wel tot goed voorbeeld voor andere gemeenschappen worden. 

Wie kan immaterieel erfgoed op de Inventaris Immaterieel Erfgoed plaatsen?

In de UNESCO filosofie past dat de gemeenschappen hun immaterieel erfgoed zelf voordragen voor de Inventaris, dat wil zeggen groepen en individuen die zelf de traditie beoefenen of organiseren.

Hoe kun je immaterieel erfgoed voor de Inventaris aanmelden?

De inventaris bestaat sinds 1 januari 2017 uit drie stappen:
Stap 1: meld je immaterieel erfgoed aan!
Stap 2: geef je immaterieel erfgoed door!
Stap 3: inspireer met je immaterieel erfgoed!

Aanmelden voor Stap 1 kan heel makkelijk. Op deze website maak je een account aan en vervolgens vul je het korte vragenformulier in.

Voor Stap 2, doorgeven, moet een erfgoedzorgplan gemaakt worden. Het Kenniscentrum organiseert meerdere malen per jaar de cursus: ‘Hoe bescherm ik mijn immaterieel erfgoed? Het opzetten van erfgoedzorg’. De cursus bestaat uit drie dagdelen waarin stapsgewijs een erfgoedzorgplan wordt gemaakt en uitleg wordt gegeven over het UNESCO Verdrag en de Inventaris Immaterieel Erfgoed. Met een voordracht geeft deze gemeenschap aan er alles aan te doen om deze traditie voor de toekomst levensvatbaar te houden. Een onafhankelijke Toetsingscommissie toetst of de erfgoedzorgplannen in orde zijn.

Voor Stap 3, inspireren, moet aangetoond worden een voorbeeld te kunnen zijn voor anderen. Ook dit wordt in de Toetsingscommissie besproken.

Wat is een erfgoedzorgplan?

Voor UNESCO zijn lijsten en inventarissen alleen middel en niet een doel. Het doel is dat gemeenschappen die dat willen in staat gesteld worden hun tradities toekomstbestendig te maken. UNESCO wil dat je nadenkt over de toekomst van jouw immaterieel erfgoed, dat wil zeggen dat je de sterke en zwakke kanten van jouw erfgoed in kaart brengt en een actieplan maakt met concrete acties die bijdragen aan een toekomst voor jouw immaterieel erfgoed. In Nederland heeft het Kenniscentrum daarvoor een formulier ontwikkeld, dat in de cursus behandeld wordt.

Waarom is niet gekozen voor een laagdrempeliger methode?

Met een interactieve wiki zou je een prachtige lijst kunnen samenstellen van immaterieel erfgoed  in Nederland, maar daarmee heb je nog niet gezorgd voor het levensvatbaar houden van deze tradities, het eigenlijke doel van de UNESCO conventie. Het Kenniscentrum wil de procedure voor de Inventaris zo laagdrempelig mogelijk houden, maar met alleen een lijst heb je alleen een lijst. UNESCO wil dat de gemeenschappen aan erfgoedzorg doen. Een erfgoedzorgplan is daarom onmisbaar. De methode waar nu voor gekozen is de meest laagdrempelige vorm voor het doel van de conventie. Gemeenschappen kunnen zelf kiezen welke stappen ze willen nemen.

Wat bedoelt UNESCO met beschermen?

UNESCO wil het immaterieel erfgoed beschermen ofwel safeguarden. Beschermen wil zeggen: een toekomst geven aan immaterieel erfgoed. Dat wil zeggen: een vorm vinden die ook toekomstige generaties aanspreekt en de knelpunten wegneemt die de toekomst van immaterieel erfgoed in de weg staan. Tradities zijn altijd dynamisch en in ontwikkeling. Beschermen wil NIET zeggen bewaren zoals het vroeger was. UNESCO wil van immaterieel erfgoed geen museumstukken maken.

Wil UNESCO sturen of wil UNESCO dat overheden sturen?

UNESCO legt de verantwoordelijkheid voor het levensvatbaar houden van immaterieel erfgoed bij de gemeenschappen zelf, bij individuen of groepen die zelf de traditie praktiseren. Er is dus geen sprake van sturing van bovenaf of dat de overheid bepaalt hoe jouw traditie eruit moet zien. Dat is de eigen verantwoordelijkheid van de mensen zelf. Wel heeft de overheid zich verplicht om bij te dragen aan een gunstig klimaat waarin immaterieel erfgoed kan gedijen.

Wat betekent plaatsing op de Inventaris Immaterieel Erfgoed, is het een erkenning?

Door plaatsing op de Inventaris Immaterieel Erfgoed laat een gemeenschap van dragers / beoefenaars zien dat ze een traditie beschouwen als hun immaterieel erfgoed en dat ze die willen beschermen in de zin van doorgeven aan volgende generaties.

Plaatsing maakt de ene vorm van immaterieel erfgoed niet belangrijker dan andere. Voor de Inventaris Immaterieel Erfgoed is alle immaterieel erfgoed gelijk en maakt het bijvoorbeeld geen verschil of het immaterieel erfgoed door de hele Nederlandse bevolking wordt beoefend of slechts door één lokale gemeenschap.

Erkenning geen keurmerk van kwaliteit. Plaasting wil simpelweg zeggen dat dit immaterieel erfgoed belangrijk is voor een groep dragers en dat deze gemeenschap zich wil inzetten voor het levensvatbaar houden ervan. Daarom hebben de dragers / beoefenaars hun immaterieel erfgoed op de inventaris geplaatst.

Wat staat er allemaal op de Inventaris Immaterieel Erfgoed?

Bekijk hier de complete inventaris. De inventaris is dynamisch en nooit af. Er komen dingen bij en er kan ook immaterieel erfgoed vanaf. Als het niet meer beoefend wordt bijvoorbeeld.

Waarom staan sommige tradities niet op de Inventaris?

Veel immaterieel erfgoed staat nog niet op de Inventaris, simpelweg omdat ze nog niet zijn voorgedragen door de beoefenaars. Voor sommige vormen van immaterieel erfgoed is het ingewikkeld. Wie werpt zich bijvoorbeeld op voor de traditie van het eten en uitdelen van beschuit met muisjes, welke gemeenschap mag dit immaterieel erfgoed voordragen en hoe schrijf je een erfgoedzorgplan hiervoor? Met name bij ongeorganiseerde en omvangrijke tradities zijn deze vragen niet altijd makkelijk te beantwoorden.

Daarom heeft het Kenniscentrum de Inventaris ingericht in drie stappen.
- Voor stap 1 kunnen alle dragers / beoefenaars hun immaterieel erfgoed aanmelden door middel van het beantwoorden van een aantal vragen.
- Voor stap 2 kunnen de dragers / beoefenaars zich aanmelden als ze hun immaterieel erfgoed willen beschermen.
- Stap 3 bestaat uit inspirerende voorbeelden.


Wat is de relatie tussen de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland en de UNESCO lijsten?

De Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed bevat alleen immaterieel erfgoed van mensen uit Nederland. Op de internationale immaterieel erfgoed lijsten van UNESCO staat immaterieel erfgoed uit de hele wereld. Nederland mag alleen tradities voordragen voor de internationale UNESCO lijsten die al op de Nationale Inventaris staan. De internationale lijsten bieden in zekere zin een selectie uit de Nationale Inventarissen.

Wie mag voordragen voor de UNESCO lijsten?

Voor de internationale inventarissen van UNESCO mogen alleen staten voordragen. Belangrijke voorwaarde is wel dat de voordracht gedragen wordt door de betreffende gemeenschap. Staten kunnen nooit buiten de gemeenschap om nomineren.

Wat is het verschil met de Werelderfgoedlijst?

Het UNESCO Verdrag ter Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoed is een heel ander verdrag dan waar de Werelderfgoedlijst onder valt. Immaterieel erfgoed kan dus nooit werelderfgoed zijn.

Staat er al immaterieel erfgoed uit Nederland op een UNESCO lijst?

Er staat nog geen Nederlands immaterieel erfgoed op een van de drie internationale UNESCO lijsten, maar Nederland heeft in 2016 het ambacht van molenaar voorgedragen voor de representatieve UNESCO lijst immaterieel erfgoed. Eind 2017 beslist het Intergouvernementeel Comité van UNESCO of het ambacht van molenaar geplaatst wordt.

Wat is de rol van het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland?

Het Kenniscentrum is verantwoordelijk voor de coördinatie van de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland en begeleidt de gemeenschappen in hun erfgoedzorg. Het organiseert informatiebijeenkomsten, denkt na over borgingstechnieken en maakt het immaterieel erfgoed in Nederland zichtbaar via een interactieve website. Ook bevordert het Kenniscentrum wetenschappelijk onderzoek naar immaterieel erfgoed.

Welke kansen biedt immaterieel erfgoed voor gemeenten of provincies?

Lokale tradities zijn vaak sterk geworteld in een gemeente. Daar liggen kansen. Immaterieel erfgoed verbindt mensen en draagt bij aan de versterking van de sociale cohesie. Ook kan immaterieel erfgoed bijdragen aan een grotere leefbaarheid, kan het economisch voordeel met zich meebrengen, voor de lokale middenstand bijvoorbeeld. Immaterieel erfgoed biedt gemeenten een prachtig visitekaartje. Lees hier welke kansen immaterieel erfgoed biedt voor gemeenten en provincies.

Welke kansen biedt immaterieel erfgoed voor musea en erfgoedinstellingen?

Met het ondertekenen van het UNESCO Verdrag is er een hele nieuwe tak van erfgoed bijgekomen waar heel veel mensen bij betrokken zijn. Ook voor erfgoedorganisaties ligt hier een taak. Lees hier wat je als erfgoedinstelling kunt doen met immaterieel erfgoed. 

Hoe kun je in het onderwijs aan de slag met immaterieel erfgoed?

Veel scholen willen graag aandacht besteden aan immaterieel erfgoed en tradities. Iedereen heeft immers immaterieel erfgoed. Maar het is een lastig begrip om uit te leggen. Lees hier meer over immaterieel erfgoed in de klas en download gratis lesmateriaal. 

 

 

Alle rechten voorbehouden