Over

De midwinterhoorn is een grote, lichtgebogen, houten hoorn met een lengte tussen de 120 en 150 centimeter. De hoorns worden ofwel aan elkaar gelijmd (droge hoorn) of in water gehangen, waardoor de twee houten helften opzwellen en naadloos op elkaar passen en de naden hermetisch worden afgesloten (natte hoorn). Aan de hoorn is een uitneembaar mondstuk bevestigd, de hap, dat gemaakt wordt van vlierhout. Het is een echte wintertraditie, want de hoorn wordt vanaf de eerste zondag van Advent geblazen om de komst van het kerstkind aan te kondigen. Met Driekoningen, op 6 januari, wordt er afgeblazen en worden de hoorns weer opgeborgen. Voor de melodie bestaat een soort standaard, die in Twente n’oal’n roop, in de Achterhoek d’olde roop en op de Veluwe de olde rôep genoemd wordt. Daarnaast kennen diverse buurtschappen en regio’s eigen melodieën. Meestal zijn het monotone melodieën die soms boven een waterput geblazen worden om het geluid te versterken. Er kunnen zes natuurtonen geblazen worden met een midwinterhoorn, door aanpassing van de spanning op de lippen. De midwinterhoorn wordt altijd solo geblazen en het geluid is een klagende, weemoedige klank die wel vijf tot acht kilometer ver te horen is. Dat er meestal in de schemering wordt geblazen, draagt bij aan de mystieke sfeer die bij de midwinterhoorn hoort.

Gemeenschap

Er zijn eenlingen, buurtschappen, verenigingen en groepen die midwinterhoorn blazen, ze maken of allebei. De blazers in Twente zijn verenigd in de Stichting Midwinterhoornblazen Twente en de Veluwse en Achterhoekse midwinterhoornblazers zijn verenigd in de Federatie van Gelderse Midwinterhoorngroepen. Steeds meer scholen doen mee aan midwinterhoornprojecten. Er zijn wedstrijden in het midwinterhoornblazen, met als doel de kwaliteit van het blazen te verbeteren en de contacten tussen blazers te bevorderen. Het blazen wordt vaak van (groot)ouder op kind doorgegeven. Tegenwoordig worden er ook cursussen midwinterhoornblazen op muziekscholen aangeboden.

Geschiedenis

Over de ouderdom van het midwinterhoornblazen zijn de meningen verdeeld. Algemeen werden hoorns vroeger gebruikt door boeren om elkaar over lange afstanden boodschappen en signalen door te kunnen geven, ook in het oosten van Nederland. Een vroege afbeelding van op hoorns blazende figuren is te zien in het Utrechts Psalter uit omstreeks 850 en ook in een werk van Jheronimus Bosch is een instrument te zien dat veel op een midwinterhoorn lijkt. In Nederland is de midwinterhoorn voor het eerst beschreven in een brief aan de burgemeester van Winterswijk uit 1814. Met het wegvallen van de functie van de midwinterhoorn werd het blazen bedreigd, maar besloten werd om in de midwinterperiode te blijven blazen. In 1949 werd voor het eerst in georganiseerd verband de midwinterhoorn geblazen in Twente. Vier jaar later werd er een concours in het leven geroepen. Ook in de Achterhoek en op de Veluwe begon men weer meer te blazen. Allerlei feestelijkheden in de winterperiode worden nu opgeluisterd met de klanken van de midwinterhoorn, zoals wandelingen, kerkdiensten en kerstmarkten.

Organisatie

Stichting Midwinterhoornblazen Twenthe
Vijverstraat 1
7631 HC Ootmarsum
Website