Veelgestelde vragen over de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland

De Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland laat zien welk immaterieel erfgoed er in Nederland leeft. Immaterieel erfgoed zijn tradities, ambachten, festiviteiten en gewoonten die van generatie op generatie worden doorgegeven en die mensen een gevoel van identiteit en verbondenheid geven. 

Immaterieel erfgoed verandert mee met de tijd en komt tot uiting in de kleding die je draagt, de feesten die je viert, de manieren waarop we herdenken, het eten dat je eet en de manier waarop je dingen maakt. Denk bijvoorbeeld aan carnaval, het eten van heri heri tijdens Keti Koti, het maken van klompen of de minuut stilte op 4 mei. 

Met de inventaris willen we een zo breed mogelijk beeld geven van het immaterieel erfgoed in Nederland. Dat overzicht is nooit af: de samenleving verandert, en immaterieel erfgoed verandert mee. Alle erfgoedpraktijken in de inventaris zijn even belangrijk.

De inventaris bestaat om zichtbaar te maken welk immaterieel erfgoed er in Nederland leeft en om erfgoedgemeenschappen te ondersteunen bij het doorgeven van hun erfgoed aan toekomstige generaties. 

Daarnaast vloeit de Inventaris voort uit het UNESCO-verdrag inzake de Bescherming van Immaterieel Erfgoed. Het koninkrijk Nederland heeft dit verdrag in 2012 ondertekend. Een van de afspraken uit het verdrag is dat deelnemende landen inzicht geven in het immaterieel erfgoed dat binnen hun landsgrenzen wordt beoefend. De Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland geeft invulling aan die afspraak. 

De Inventaris is daarmee niet alleen een overzicht van erfgoed, maar ook een manier om aandacht te vragen voor de mensen en gemeenschappen die dit erfgoed levend houden. 

Alles wat je in de inventaris vindt, is in samenwerking tot stand gekomen met mensen die dat immaterieel erfgoed beoefenen en in leven houden. Wij, Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN), coördineren de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland. 

De inventaris wordt 'bottom-up' opgebouwd. Dat betekent dat erfgoedgemeenschappen en beoefenaars zelf contact met ons opnemen wanneer zij hun erfgoed zichtbaar willen maken. Wij gaan dus niet zelf op zoek naar erfgoed om te inventariseren. 

Na een kennismaking en verkenning gaan we samen met de erfgoedgemeenschap en eventueel betrokken organisaties aan de slag met een inventarispagina. Op zo'n pagina staat wat het erfgoed inhoudt, wat het betekent voor de betrokkenen en hoe zij ervoor zorgen dat het ook in de toekomst kan blijven bestaan. Dat noemen we ook wel borging. 

Soms zijn er meerdere groepen die dezelfde erfgoedpraktijk beoefenen. In dat geval maken we vaak samen één pagina waarin verschillende perspectieven en varianten zichtbaar worden. De inventarispagina over Circuscultuur is hier een goed voorbeeld van. 

Nee. Opname in de inventaris geeft geen juridische status, eigendomsrechten of exclusieve rechten op een traditie, ambacht of gebruik. 

De inventaris is bedoeld om immaterieel erfgoed zichtbaar te maken en te ondersteunen, niet om juridische bescherming toe te kennen. Hetzelfde geldt voor immaterieel erfgoed dat aan een internationale UNESCO-lijst is toegevoegd. Ook dit biedt geen juridische status, wettenlijke bescherming, eigendomsrechten of exclusieve rechten. Meer over internationale UNESCO-lijsten en procedure daaromheen vind je hier.

De inventaris is geen compleet overzicht van al het immaterieel erfgoed in Nederland. 

Omdat de inventaris wordt opgebouwd op initiatief van erfgoedgemeenschappen, komen alleen erfgoedpraktijken erin terecht waarvoor mensen zich bij ons melden. Er bestaat dus veel meer immaterieel erfgoed in Nederland dan momenteel op de inventaris staat. 

Dat een erfgoedpraktijk niet op de Inventaris staat, betekent daarom niet dat deze minder belangrijk is of geen immaterieel erfgoed zou zijn. 

Om opgenomen te kunnen worden in de inventaris moet sprake zijn van immaterieel erfgoed zoals bedoeld in het UNESCO-verdrag. 

Dat betekent onder andere dat: 

• het gaat om een levende culturele praktijk;  

• de praktijk betekenis heeft voor een gemeenschap of groep mensen;  

• de praktijk wordt doorgegeven aan volgende generaties;  

• de betrokken gemeenschap het zelf als erfgoed beschouwt;  

• de praktijk in overeenstemming is met de ethische uitgangspunten van UNESCO en de Nederlandse wetgeving;  

• de gemeenschap bereid is na te denken over de toekomst van het erfgoed.  

Tijdens een kennismakingsgesprek bekijken we samen of een erfgoedpraktijk aan deze uitgangspunten voldoet. 

Nee, niet alles past binnen de inventaris. 

De inventaris is bedoeld voor immaterieel erfgoed: levende culturele praktijken, tradities, rituelen, ambachten en gebruiken die vandaag de dag worden beoefend en doorgegeven. 

Samen bekijken we onder andere of: 

• het gaat om immaterieel erfgoed en niet alleen om objecten of historische verhalen;  

• de praktijk op dit moment wordt beleefd en doorgegeven;  

• de betrokken gemeenschap de praktijk zelf als erfgoed beschouwt;  

• er al een bestaande inventarispagina is;  

• de praktijk aansluit bij de Ethische Uitgangspunten van UNESCO en de Nederlandse wetgeving.  

Past iets niet binnen de inventaris? Dan denken we graag mee over andere mogelijkheden. 

De Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland is een landelijk overzicht van immaterieel erfgoed in Nederland. De Representatieve Lijst van UNESCO is het internationale ‘zusje’ daarvan. Op deze internationale UNESCO lijst staan honderden vormen van immaterieel erfgoed uit landen over de hele wereld. 

Het doel van de Representatieve Lijst is om de wereldwijde diversiteit van immaterieel erfgoed zichtbaar te maken en zo het belang ervan te onderstrepen. De lijst is geen ranglijst of selectie van ‘topstukken’. Zij laat zien wat gemeenschappen, groepen en individuen zelf als waardevol ervaren en wat hen een gevoel van identiteit en continuïteit geeft. De term ‘representatief’ verwijst daarbij naar culturele diversiteit wereldwijd, niet naar representativiteit binnen één land. 

Vanuit het Konikrijk Nederland mogen wij eens in de twee jaar een vorm van erfgoed die op de inventaris staat, voordragen voor de internationale UNESCO-lijst. Als het moment daar is dat we weer een nieuwe voordracht gaan doen, sturen wij iedereen in onze inventaris een oproep om je interesse hierin kenbaar te maken (of niet).  

Meer over UNESCO en de internationale lijsten lees je hier.

Meer over het UNESCO-verdrag over immaterieel erfgoed lees je hier.  

UNESCO heeft een speciale website voor dit verdrag, waar informatie op staat over het Verdrag, de lijsten en het register, over samenwerking en natuurlijk over borging van immaterieel erfgoed: http://ich.UNESCO.org. De website is te lezen in het Engels, Spaans en Frans.

Nee. De Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland is een nationale inventaris. Opname in de Inventaris betekent niet automatisch dat een erfgoedpraktijk wordt voorgedragen voor een internationale UNESCO-lijst. 

Je kunt jouw immaterieel erfgoed aanmelden door een e-mail te sturen naar info@immaterieelerfgoed.nl. 

Beschrijf daarin het erfgoed dat je wilt aanmelden, wat jouw betrokkenheid daarbij is en eventueel waarom je graag contact met ons wilt opnemen. 

Vervolgens plannen we een kennismakingsgesprek in. Samen bekijken we of jouw erfgoedpraktijk past binnen de inventaris, of er al een bestaande pagina is en hoe we je verder kunnen ondersteunen.

Nee. Althans: uiteraard moet je wel een mail sturen naar info@immaterieelerfgoed.nl en je interesse kenbaar maken en met ons een kennismakingsgesprek voeren. Maar je hoeft verder geen uitgebreide aanvraag, inventarisatiedossier of borgingsplan meer aan te leveren. 

Tijdens een kennismakingsgesprek vertellen jij en eventuele andere betrokkenen over de erfgoedpraktijk. Op basis daarvan stellen wij samen de inventarispagina op. 

Omdat de inventaris enige tijd gesloten is geweest voor nieuwe aanmeldingen, is er momenteel een wachtlijst. 

Wanneer na een eerste kennismaking blijkt dat jouw erfgoedpraktijk past binnen de inventaris, voegen we deze toe aan de openbare wachtlijst. Zo is zichtbaar dat je bezig bent met het zichtbaar maken en toekomst geven van jouw erfgoed. 

Op dit moment moet je rekening houden met een wachttijd van ongeveer twee jaar voordat een inventarispagina online verschijnt.

Immaterieel erfgoed moet een zekere continuïteit hebben om opgenomen te kunnen worden. 

Dat betekent dat een praktijk niet alleen recent is ontstaan, maar ook al enige tijd wordt beoefend, betekenis heeft voor een gemeenschap en wordt doorgegeven aan anderen. Daarnaast moet het gaan om een levende praktijk die mensen actief willen voortzetten. 

Tijdens een kennismakingsgesprek bekijken we samen of een erfgoedpraktijk aan deze kenmerken voldoet. 

Nee, dat is helemaal niet erg. Immaterieel erfgoed is levend erfgoed. Het verandert voortdurend doordat mensen nieuwe betekenissen toevoegen, andere materialen gebruiken of inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen. 

Juist doordat erfgoed zich kan aanpassen, blijft het relevant voor nieuwe generaties. Verandering is daarom vaak een teken dat een erfgoedpraktijk leeft. 

Ja, al helpt het wel voor de zichtbaarheid van jouw erfgoed. Foto's helpen om een erfgoedpraktijk zichtbaar te maken, maar het ontbreken van goed beeldmateriaal hoeft geen belemmering te zijn. Samen bekijken we welke mogelijkheden er zijn en welke materialen eventueel beschikbaar zijn. 

Meestal niet. De inventaris gaat over immaterieel erfgoed: tradities, ambachten, rituelen, festiviteiten en andere culturele praktijken. Een vereniging of stichting is doorgaans niet het erfgoed zelf, maar speelt vaak wel een belangrijke rol bij het levend houden ervan. 

Daarom worden betrokken organisaties regelmatig genoemd op een inventarispagina. Die vind je op de inventarispagina's doorgaans onderaan, onder het kopje 'Bij ons bekend'. 

Dat hangt af van de situatie. Soms verschillen erfgoedpraktijken voldoende van elkaar om een eigen inventarispagina te rechtvaardigen. In andere gevallen is de overlap juist groot en maken we samen één pagina. 

Waar mogelijk streven we naar een pagina die recht doet aan verschillende varianten, perspectieven en betrokken gemeenschappen. 

Ja. Wanneer je actief betrokken bent bij een erfgoedpraktijk die al op de inventaris staat, kun je contact met ons opnemen via info@immaterieelerfgoed.nl. Samen bekijken we of en hoe jouw bijdrage kan worden toegevoegd. Soms betekent dit dat we jouw naam, die van je stichting of gemeenschap onderaan toevoegen bij het kopje "Bij ons bekend". En in de meeste gevallen vinden we het ook leuk om een citaat op te nemen op de pagina, waarin je iets meer vertelt over jouw beleving van het erfgoed. 

Nee. Opname in de inventaris geeft geen juridische status, eigendomsrechten of exclusieve rechten op een traditie, ambacht of gebruik. 

De inventaris is bedoeld om immaterieel erfgoed zichtbaar te maken en te ondersteunen, niet om juridische bescherming toe te kennen. Hetzelfde geldt voor immaterieel erfgoed dat aan een internationale UNESCO-lijst is toegevoegd. Ook dit biedt geen juridische status, wettenlijke bescherming, eigendomsrechten of exclusieve rechten. Meer over internationale UNESCO-lijsten en procedure daaromheen vind je hier.

Nee, er zijn geen formele verplichtingen verbonden aan opname in de inventaris. 

Wel vragen we je om wijzigingen in contactgegevens of belangrijke veranderingen binnen de erfgoedpraktijk aan ons door te geven, zodat de informatie actueel blijft. Ook houden we je op de hoogte via mail over leuke evenementen en belangrijk nieuws. Verder vinden wij het natuurlijk leuk als je jouw erfgoed zichtbaar blijft maken. Op de pagina 'Toolkit voor immaterieel erfgoedgemeenschappen in de inventaris' vind je handige tips, en later ook het digitale logo dat je kunt gebruiken om jouw immaterieel erfgoed zichtbaar te maken. 

Nee, niet alles past in de Inventaris, maar we denken altijd met je mee. De Inventaris is bedoeld voor immaterieel erfgoed dat leeft – dat wil zeggen: culturele praktijken, tradities, rituelen, ambachten en gebruiken die door mensen vandaag de dag worden beoefend en doorgegeven.

We kijken daarom samen of:

• het gaat om immaterieel erfgoed (en niet alleen om objecten of historische verhalen);
• het erfgoed op dit moment wordt beleefd en doorgegeven;
• er al een bestaande pagina is;
• er behoefte is aan steun of advies bij het toekomstbestendig maken (borging) van de praktijk;
• de praktijk aansluit bij de Ethische Uitgangspunten van UNESCO en niet indruist tegen Nederlandse wetgeving.

Past iets niet helemaal binnen de Inventaris? Dan kijken we graag samen naar andere mogelijkheden, zoals een plek in de kennisbank of een samenwerking op een andere manier.

Nieuwe inventarispagina's krijgen aandacht via onze website en sociale media. Daarbij vertellen we iets over het erfgoed en verwijzen we naar de inventarispagina. Waar mogelijk werken we daarbij samen met de betrokken erfgoedgemeenschap.

Ook gaan we vanaf de herfst in 2026 weer periodiek persberichten versturen met daarin een overzicht van recent toegevoegd erfgoed. Het kan zijn dat (lokale) pers dan aandacht aan jouw vorm van erfgoed wilt besteden. We geven je altijd een seintje voordat we zo’n persbericht versturen, en jouw erfgoed wordt erin genoemd. Wil je dit liever niet, of heb je hier vragen over? Stuur dan een e-mail naar redactie@immaterieelerfgoed.nl.

Nee, maar we bieden het graag aan als je daar behoefte aan hebt. We organiseren meerdere keren per jaar een gratis training rond het borgen van immaterieel erfgoed. In onze agenda vind je een actueel overzicht (we zijn de trainingen voor dit jaar nog aan het inplannen, dus die data verschijnen binnenkort).

KIEN werkt al langere tijd met twee logo’s: één voor KIEN zelf en één voor de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland. In juni 2026 heeft KIEN een nieuw logo en een vernieuwde huisstijl geïntroduceerd.

Op dit moment werken we aan een nieuw logo voor de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland, in lijn met deze nieuwe huisstijl. Dit logo is bedoeld voor cultuurdragers en erfgoedgemeenschappen die willen laten zien dat hun erfgoed in de Inventaris staat.

Het nieuwe inventarislogo is op dit moment nog niet beschikbaar. Op 3 oktober 2026 presenteren we het logo en de bijbehorende toepassingen tijdens de jaarlijkse Immaterieel Erfgoeddag. We nodigen je van harte uit om bij deze lancering aanwezig te lijn. Meer informatie over de Immaterieel Erfgoeddag vind je hier.

Vanaf dat moment kan het logo worden gedownload via een online toolkit voor erfgoedgemeenschappen.

We zijn momenteel bezig met het ontwikkelen van verschillende middelen die erfgoedgemeenschappen kunnen inzetten om te laten zien dat zij onderdeel zijn van de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een speciaal logo dat je kunt gebruiken, en verschillende offline middelen die je kunt gebruiken. Deze middelen presenteren we op 3 oktober 2026 tijdens onze jaarlijkse Immaterieel Erfgoeddag. Je bent van harte uitgenodigd om bij deze presentatie te zijn. 

Na 3 oktober zijn de middelen beschikbaar in de online toolkit voor erfgoedgemeenschappen in de inventaris. In die toolkit vind je nu ook al handige tips en informatie, dus voel je vrij om nu al gebruik te maken van de toolkit. 

We zien dat sommige erfgoedgemeenschappen zelf certificaten, borden, banners of andere uitingen maken om zichtbaar te maken dat hun erfgoedpraktijk onderdeel is van de Inventaris. We vinden het mooi om te zien dat hier behoefte aan is. 

Toch vragen we je om voorlopig terughoudend te zijn met het maken van nieuwe certificaten en andere uitingen. We begrijpen dat er behoefte is aan een officieel document of object om te laten zien dat jouw erfgoedpraktijk in de Inventaris staat. Om te voorkomen dat er verschillende versies naast elkaar gaan bestaan, vragen we je nog even geduld te hebben. 

Vanaf 3 oktober introduceren we hiervoor officiële middelen die je kunt gebruiken.