Projecten, financiering en fondsen

Financiering:
“Money, money, money, must be funny, it’s a richman’s world…", zong ABBA jaren geleden al.

Voor veel verenigingen, stichtingen, comités, platforms en anderen is het echter helemaal niet ‘funny’, maar een permanente uitdaging om voldoende financiële middelen te hebben om dát te organiseren of maken waarvoor je bestaat.

De juiste financieringsvorm voor het juiste project

De vaste inkomsten van menigeen zijn vrij duidelijk: contributie van leden, terugkerende donaties, recettes uit kaartverkoop etc. Maar hoe kom je nu aan dat tekort op je begroting? Of hoe financier je je jubileumproject dat duurder uitvalt dan de pot ‘jubileumreserve’ op je balans groot is? Dan komt fondsenwerving, crowdfunding, sponsoring , subsidie of mecenaat om de hoek kijken.

 

Fondsenboek 2017 Walburg Pers.jpg

In dit dossier gaan we daar nader op in. Het delen van tips en tricks, van succesverhalen over lokale initiatieven met sponsoring, informatie over opzetten van een planning die niet strijdig is met de richtlijnen van fondsen, waar zit dat regionale fonds dat net in je straatje past, en meer.

 

Financieringsmogelijkheden

Projectplan en begroting

Begin op tijd!

Met een projectplan maken en fondsen werven is zo maar een jaar gemoeid, te meer daar het project vaak niet mag starten voor de fondsen gereageerd hebben op de aanvraag voor een bijdrage. En dat kan alleen al 4 maanden duren. Reken liever 1,5 jaar dan 8 maanden om alles rond te krijgen en uit te voeren. Om fondsen te werven of subsidie te vragen is vrijwel altijd de vorm van een vereniging of stichting nodig. Als die nog niet bestaat, kost ook dat tijd. Kijk hier voor meer informatie over het oprichten van een vereniging of stichting.

 

Wie, waarom, met welk doel?

Een plan geeft altijd antwoord op de volgende vragen: wie doet het, waarom doet hij of zij het / wat is het doel van het project, wanneer is het, waar is het en met wie wordt het samen gedaan?

De vraag wie het project uitvoert en bestuurt is dé gelegenheid om grondig na te denken over taakverdeling en verantwoordelijkheden binnen een projectgroep. Wie doet, wanneer wat en wie hakt er in geval van onenigheid een knoop door?

De meeste fondsen en gemeenten hebben hun formulier on-line staan en dan kom je deze vragen vanzelf tegen natuurlijk. “Omdat ik het leuk vind” is niet een heel sterk antwoord op de vraag naar het doel van het project, dat zal duidelijk zijn.

 

Begroting

De begroting moet in evenwicht zijn na bijtelling van de gevraagde bijdragen bij subsidiegevers en fondsen. Dus inkomsten en uitgaven moeten hetzelfde zijn onder de streep.

Aan de inkomstenkant tellen zaken als kaartverkoop, huurinkomsten van standplaatsen, uren van organisatoren die ‘gekapitaliseerd’ worden, gevraagde fondsen etc, horeca inkomsten en niet in de laatste plaats de eigen bijdrage van de organisatie mee.

Aan de uitgavenkant komen bijvoorbeeld productiekosten, te huren zaken (zoals podia en theatertechniek), uitkoopsommen, honoraria en onkostenvergoedingen, aankleding/kostuums.

Ook al deze posten staan op een formulier van een fonds of subsidiegever.

Het is weliswaar zeer gebruikelijk om een post ‘onvoorzien’ van 5 tot 10% in de begroting op te nemen, maar heel professioneel staat het niet. Zonder zo’n post laat je impliciet zien dat je grondig hebt nagedacht over je begroting en de verwachte inkomsten en uitgavenstromen.

De eigen bijdrage en de eigen inkomsten moeten in goede verhouding staan tot de gevraagde bijdragen van derden. Op een begroting van € 40.000,- zelf € 1000,- bijdragen en de rest aan subsidie of fondsen vragen lukt niet meer tegenwoordig.

 

Orientatie

Een oriëntatieronde op bestaande fondsen en subsidiegevers is belangrijk. Willekeurig ergens aanvragen vergroot de kans op afwijzing nogal. Als een fonds een spreekuur heeft, maak daar dan gebruik van om de grote lijn van het project alvast door te spreken. Dat kan iedereen in een later stadium werk en / of frustratie schelen. Met name kleinere fondsen hebben vaak een specifiek doel of doelgroep. Hou daar rekening mee. Fondsenboeken of websites zijn te raadplegen om op te zoeken welk fonds waar actief is en in welke branche. In dit dossier staan links naar een aantal landelijke (cultuur)fondsen. Op veel plaatsen zijn ook lokale of regionale geldverstrekkers actief.

 

Fondsen

Grote landelijke cultuurfondsen, kleinere regionale, provinciale en lokale fondsen, elk heeft zijn eigen procedure, formulier, voorwaarden en tijdspanne. Goed oriënteren is een must en kost in eerste instantie vrij veel tijd.

Een betaald abonnement op https://www.fondsenwerving.nl/ geeft toegang tot veel online informatie en tips


Welke fondsen zijn er?

In het Fondsenboek (dat vaak in de bibliotheek te vinden is) staan ruim 1300 fondsen in Nederland opgesomd, met plaats en doel er bij.

Op www.lokalefondsen.nl staat o.a. een kaart met waar in het land lokale (gemeentelijke) fondsen actief zijn.

Prins Bernhard Cultuurfonds: http://cultuurfonds.nl/aanvragen

VSBfonds: www.vsbfonds.nl

SNS-Reaalfonds / Fonds 21: https://www.fonds21.nl/aanvragen

Fonds voor Cultuurparticipatie: http://www.cultuurparticipatie.nl/hoe-werkt-het/stappenplan/

Oranjefonds steunt sociale en 'mee doen' initatieven: https://www.oranjefonds.nl/

Sponsoring

Ook hier geldt dat een plan en een begroting nodig zijn. Sponsoren zijn ondernemers en die willen doorgaans weten waar ze hun geld in steken. Begin op kleine, lokale schaal. Heineken of Shell zullen niet snel genegen zijn om de schutterij in Vlodrop of de harmonie in Dedemsvaart te sponsoren. De lokale verfwinkel misschien wel. Gebruikelijk bij sponsoring is om een plan te maken dat voorziet in getrapte tegenprestaties bij grotere bijdragen. Bedenk dat een bijdrage zowel in natura als een financiele bijdrage kan zijn.

Bekijk hier een checklist: hoe benaderen we potentiele sponsors?

De Rabobank is lokaal georganiseerd en doet per bankfiliaal, in eigen verzorgingsgebied, vaak aan sponsoring. In sommige gevallen is er een Rabo Cultuurfonds actief. Zoek informatie op lokaal niveau: https://www.rabobank.nl/bedrijven/sponsoring/.

Op deze webpagina staat van alles over sponsoring verzameld: http://sponsoring.startpagina.nl/.

Subsidie

Elke gemeente heeft een eigen subsidieverordening en –regeling. Dat maakt het lastig om een algemeen verhaal over lokale subsidies te vertellen. De voorwaarden wisselen dus en zijn niet algemeen te geven. Vaak zal een zoekterm als ‘cultuursubsidie’ op de website van je gemeente resultaat hebben. Het zou kunnen dat dit het moment is waarop de gekoesterde relatie met de wethouder of een ambtenaar van de afdeling Culturele Zaken zijn nut bewijst. Niet in geld, want dat kan niet in ons land, maar in een contact of toegang tot een gemeentelijk spreekuur bijvoorbeeld. De regelingen zijn vaak ingewikkeld en de voorwaarden streng, dus een gesprek met iemand die er veel van weet kan een boel tijd en mogelijk frustratie besparen. Enkele gemeenten in het land hebben niet alleen een regeling voor projectmatige (incidentele) subsidie maar ook voor structurele (zogenaamde 'instandhoudings') subsidie.

Crowdfunding

Ook voor crowdfunding is natuurlijk een plan en een begroting nodig. Het verschil zit ‘m in de manier van geld verzamelen. In feite is crowdfunding een (lening-) inzamelactie met tegenprestatie: “als jij bijdraagt aan ons project, mag je met een 2e persoon gratis komen kijken” bijvoorbeeld. Of “dan krijg je een gesigneerd exemplaar van ons jubileumboek”. Er zijn websites die crowdfunding faciliteren, maar op kleine of lokale schaal kun je het ook zelf opzetten. De bijdragen moeten soms op enig moment terugbetaald worden aan de gevers, dat hangt af van de afspraken en van het type investeerders. Een voorbeeld website is www.voordekunst.nl.

Op de website van Cultuur + Ondernemen helpen ze je in 11 stappen naar crowdfunding.

 

Mecenaat

Dit is een bijzondere vorm van financiering. Een welwillende persoon draagt belangeloos bij aan je project (en wil vaak ook nog eens anoniem blijven). Dit vraagt om gedegen kennis van je netwerk en langdurig relatiebeheer. Het landelijke Prins Bernhard cultuurfonds heeft er zelfs specialisten voor in dienst.

Lening

Een lening aangaan is nogal wat natuurlijk en zal ook niet gemakkelijk zijn. Maar er zijn op verschillende plaatsen in het land zogenaamde ‘cultuurleningen’ af te sluiten. Vaak onder gunstige voorwaarden en soms als voorschot-lening omdat je weet dat je veel inkomsten krijgt maar nu voor moet schieten. Op de site van Cultuur+Ondernemen staat meer info en links: http://www.cultuur-ondernemen.nl/productoverzicht/financieren

Financieringsmix

De tijd dat hele projecten uit één financiële bron worden betaald ligt achter ons. Vrijwel altijd moet er nagedacht worden over een mix van financieringsstromen: fondsen, in combinatie met eigen bijdrage, sponsoring en crowdfunding bijvoorbeeld. Een algemene richtlijn over welke bron welk aandeel heeft is niet te geven. De bovengenoemde vormen van financiering kunnen in elke verhouding voorkomen.

ANBI-Status

Als organisatie zonder winstoogmerk kunt u een ANBI (Algemeen Nut Beogende Instelling) status aanvragen bij de Belastingdienst. Een van de voordelen is dat donateurs hun donaties belastingvrij kunnen doen en dus per saldo een hoger bedrag kunnen geven dat volledig ten goede komt aan uw organisatie. Ook het regelen van periodieke (voor 5 jaar vast) giften is gemakkelijk dmv standaardformulieren te doen. Voor culturele ANBI’s, waaronder ook erfgoedorganisaties (kunnen) vallen, geldt een extra fiscale aftrekmogelijkheid.

Kijk hier voor mogelijkheden van de culturele ANBI.

Ondernemerschap

In de praktijk blijkt dat de meeste culturele - en erfgoedorganisaties niet als een bedrijf gerund worden. Ondernemerschap, ondernemend denken (en dat is nog iets anders dan puur commercieel) zit lang niet altijd in het DNA van bestuurders. Het kan geen kwaad om een ondernemer in je bestuur of in een werkgroep / taskforce / commissie te vragen. Vaak heeft iemand een verfrissende kijk of stelt verhelderende vragen over de loop der dingen. Dat scherpt de blik op de eigen organisatie en functioneren en het zal het gemakkelijker maken om andere geldschieters, fondsen of sponsoren te werven. Ondernemend denken vergt verantwoord risico durven nemen, financieel gezond zijn en blijven, realistische plannen maken en creatieve oplossingen bedenken voor knelpunten.

Diverse aspecten van ondernemerschap zijn te vinden op websites als www.kvk.nl, www.ondernemersplein.nl en www.cultuur-ondernemen.nl.

Vriendenstichting

Niets mooier dan goede vrienden die elk jaar een donatie doen, vaak in ruil voor een (kleine) tegenprestatie als een kaartje, korting, eerder entree kunnen kopen etc. Een speciale stichting om vrienden te werven, koesteren en houden lijkt vooral weggelegd voor grotere (culturele en erfgoed) organisaties.

Vergis je niet, ook in de immaterieel erfgoedsector zijn ze er, organisaties die een eigen vriendenstichting hebben zoals de Sint Jacobus Paardenmarkt in Alblasserdam en de Brabantse Dag in Heeze.

Vrienden brengen vaak niet alleen geld in het laadje, maar juist ook mensenkracht, handen en hersens. Dat alles kan het hele jaar door van pas komen en niet alleen op die ene dag of paar dagen dat het evenement plaatsvindt. Het is uiteraard van belang als organisatie goede afspraken te maken met een (op te richten) Vriendenstichting over wie wat doet en waar de grens ligt tussen activiteiten van beide gezelschappen. Klik hier voor meer informatie over het oprichten van een vereniging of stichting.

 

Alle rechten voorbehouden