De Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland bevat immaterieel erfgoed waarvan de erfgoedgemeenschap, groep of individu een borgingsplan heeft geschreven om het erfgoed toekomst te geven. Dat plan is getoetst door een onafhankelijke Toetsingscommissie. De erfgoedzorg wordt elke twee jaar geëvalueerd.

Beschrijving

Hindeloopen is een Fries stadje aan het IJsselmeer, dat een heel eigen cultuur kent. Dit heeft te maken met zijn verleden als handelsstad en haven. De decoratieve schilderkunst, het eigen dialect, de bonte klederdracht en schaatscultuur zijn hier voorbeelden van. Het Hindelooper schilderwerk is wereldberoemd. Het is een techniek waarbij meubels en andere gebruiksvoorwerpen met sierlijke bloemen, bladeren en krullen worden gedecoreerd. Veel gebruikte kleuren zijn roodbruin, blauw, wit of groen als ondergrond en okertinten, wit, blauw en rood voor de decoraties. Het ‘Hylper’ dialect, met zijn typische stijgende diftongen, is heel anders dan het standaard-Fries en wordt nog door de Hindeloopers gesproken. Het eigen karakter van Hindeloopen is ook goed zichtbaar in de klederdracht, die gekenmerkt wordt door de combinatie van sitsen met Oost-Indische bonten, geruite stoffen. Sits is een kleurrijke, met bloemmotieven beschilderde stof die oorspronkelijk uit India komt. Hindeloopen is natuurlijk bekend als een van de Friese Elf Steden. De Hindeloopers kennen ook andere vormen van ijsvermaak, zoals het priksleeën, met een soort schuitje dat met behulp van twee prikstokken wordt voortbewogen over het ijs.

Beoefenaars en betrokkenen

In 2011 is de Stichting tot Behoud van Immaterieel Erfgoed Hindeloopen opgericht. Bij de stichting zijn verschillende plaatselijke partijen betrokken: ateliers van de Hindelooper schilderkunst, de zang- en dansgroep Aald Hielpen, het Museum Hindeloopen, het Schaatsmuseum en sociaal-culturele instellingen. Het overgrote deel van de Hindelooper bevolking heeft aan de oprichting van de stichting financieel bijgedragen.

Geschiedenis en ontwikkeling

In 1225 kreeg Hindeloopen stadsrechten. De welvaart en het karakter van het stadje werden vooral bepaald door de handel en de ligging aan de Zuiderzee. Schippers uit Hindeloopen voeren in hun schepen naar Oostzeelanden en verkochten daar producten als jenever en wollen stoffen. Vanuit het Oostzeegebied transporteerden ze hout naar Amsterdam en de Zaanstreek. De Hindelooper cultuur is sterk beïnvloed door deze contacten met Amsterdam en omstreken. In de zeventiende en achttiende eeuw kwamen de Hindeloopers in aanraking met stoffen uit India, die door de schepen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie naar Amsterdam waren gebracht. Hindeloopen ontwikkelde zijn eigen kleurrijke dracht. Ook de Hindelooper schilderkunst vindt zijn oorsprong in de periode 1650-1790. Het Hindelooper dialect is, doordat de bewoners relatief weinig contact hadden met het Friese achterland, maar weinig veranderd. Aan het einde van de achttiende eeuw was het door economische terugval gedaan met de bloeiende handel. Hindeloopen werd vooral een vissersplaats. In de twintigste eeuw werd Hindeloopen een toeristisch stadje. Dit zorgde voor nationale en internationale invloeden op de lokale cultuur. Toch wist het een sterk eigen karakter te behouden.

Borgingsacties

2016-2018

  • Uitbouw van het scholenproject Hindelooper taal en de aanstelling van een vaste leerkracht voor Hindelooper taal.
  • Uitbouw van het project Hindelooper schilderkunst.
  • Uitbouw van het project Hindelooper klederdracht gericht op jeugd.
  • Intensiveren van communicatie, overlegsituaties, artikelen en publicaties.
  • Uitbouw van de contacten en samenwerking met Museum Hindeloopen, het Schaatsmuseum en andere organisaties uit Hindeloopen die te maken hebben met immaterieel erfgoed.
  • Intensiveren en verbeteren van de website.
  • Extra subsiestromen en mogelijkheden genereren.
  • Verdere uitbouw van de structuur, waarbij de participatie aan het Hindelooper immaterieel erfgoed onder de bewoners is gewaarborgd.
  • Het blijven inventariseren van de specifieke (historische) gewoonten en gebruiken binnen de Hindelooper cultuur.
  • Het verder documenteren van historische en hedendaagse verhalen, en kennis en vaardigheden van de ambachten.
  • Lobby voor plaatsing op de Representatieve Lijst van UNESCO.

2013-2015

  • De scholenprojecten verder uitbouwen en uitvoeren, waaronder de handleidingen Taal en Schilderkunst: Er is via de scholen een project opgezet waarbij kinderen met hulp van (groot)ouders op zoek gaan naar belangrijke tradities. Leraren hebben hiervoor een projectplan gemaakt. Er zijn verhalen, objecten, beelden en voorwerpen verzameld. Het wordt nu gedocumenteerd en zichtbaar gemaakt via een website, in samenwerking met Tresoar en de Museumfederatie Friesland.
  • Er is een campagne gestart waarbij alle inwoners van Hindeloopen hun handtekeningen hebben gezet en een euro aan het project hebben bijgedragen. Zo is het draagvlak vergroot.
  • Omroep Friesland heeft een documentaire gemaakt over de verdwijnende kennis en technieken van de Hindelooper schilderkunst.
  • Er zijn cursussen en workshops op diverse niveaus opgezet voor de schilderkunst. Er is een fotowedstrijd gehouden en een kinderboek gemaakt.
  • Er is een jaarlijkse culturele dag.
  • Er is een website gemaakt.

Contact

Stichting tot Behoud van Immaterieel Erfgoed Hindeloopen
Oude Weide 22
8713 KX Hindeloopen
Website