Harddraverij Schagen

Het is nog vroeg in de ochtend wanneer de voorbereidingen voor de dag beginnen. De weg wordt afgezet, de wedstrijdbaan van zand en graszoden wordt aangelegd, en spandoeken en vlaggen worden klaargezet. Even later arriveren ook de jurywagen en de EHBO, de Schager harddraverij kan beginnen! De harddraverij wordt georganiseerd sinds 1884, maar volgens lokale historische bronnen werd er ook in 1853 al gedraafd in het hart van Schagen.

Schager tradities

Heb je het over Schagen, dan heb je het al snel over de Paasveetentoonstelling, de tien West-Friese folkloredagen en natuurlijk de harddraverij. De harddraverij wordt jaarlijks georganiseerd op de maandag in de periode van 29 augustus tot 4 september en het evenement duurt van twee tot zes uur ’s middags. Er is mogelijk een uitloop als er veel kapritten zijn, waarbij twee gelijk geëindigde paarden opnieuw moeten rijden. Vroeger werd er voornamelijk gereden door boeren uit de omgeving met hun werkpaarden, inmiddels ligt de focus op renpaarden met amateur- en beroepspikeurs.

Tot in de jaren 1990 werd de koers gereden op de Gedempte Gracht, maar sinds de herinrichting van het centrum is de race op de Nieuwstraat met de finish op de Markt. Het terrein waar de paarden worden gestald, bevindt zich rondom de Grote Kerk en is zowel voor pikeurs als publiek heel toegankelijk. Sinds de herinrichting zijn de veiligheid en overzichtelijkheid aanzienlijk verbeterd. Het gevolg was wel dat er geen entree meer kan worden geheven, en de toegang is daarom sindsdien gratis.

Het draven komt heel dichtbij

De harddraverij is een afvalrace over een 270 meter lange baan, waarbij maximaal met 24 renpaarden in twaalf duo’s wordt gestreden om een plaats in de volgende ronde. Een rit (of heat) bestaat uit minimaal twee ritten. Als beide rijders ieder een rit winnen, bepaalt een derde zogenaamde kamprit wie door mag. Voor elke volgende ronde wordt geloot welke paarden het tegen elkaar opnemen tot er twee overblijven. De beker gaat naar het paard dat in de finale twee ritten wint. Karakteristiek aan de harddraverij is dat het publiek direct langs de baan staat om alles op de voet te volgen. Het evenement wordt steevast door bezoekers en deelnemers afgesloten in de horeca aan de Markt.

“De wedstrijdleiding is in handen van de Stichting Nederlandse Drafrensport en de Bond van Harddraverijverenigingen. Zij komen rond een uur of elf de baan inspecteren. Daarna gaan we gezamenlijk nog even biefstuk met brood eten en dan gaat de dag beginnen.”

– Luuk Klaassen, voorzitter van Harddraverijvereniging West-Friesland (2026)

“Je beleeft het met elkaar”

In Schagen is de harddraverij ieder jaar weer een feestelijke reünie van (oud‑)Schagenezen, familie en vrienden, jong en oud. Maar de draverij trekt ook publiek uit de rest van Nederland, en gemiddeld komen vijfentwintighonderd bezoekers op het evenement af. Waar veel andere harddraverijen gekoppeld zijn aan een feestdag of kermis, is in Schagen de harddraverij zélf het feest.
 
Omdat er veel komt kijken bij de organisatie van een harddraverij is de inzet van vrijwilligers onmisbaar. De Harddraverijvereniging West-Friesland heeft bijna vierhonderd leden en een actief bestuur van negen personen. Daarnaast kan de harddraverij uiteraard niet bestaan zonder de pikeurs, trainers en drafpaardenfokkers. Ook zijn er tijdens de wedstrijd een dierenarts en hoefsmid ter plaatse om voor de paarden te zorgen.

“Het is heel leuk om hier ’s morgens vroeg op te bouwen. Dan zie je alle mensen en paarden komen en zie je ontstaan wat je hebt voorbereid. Je beleeft het met elkaar.”

– Bart Jansma, erelid van Harddraverijvereniging West-Friesland (2026)

Bij de organisatie van een harddraverij is een goede samenwerking met gemeente en horeca onmisbaar. Zo heeft de gemeente bij de herinrichting van de Nieuwstraat en de Markt rekening gehouden met de harddraverij en andere evenementen die jaarlijks in het centrum gehouden worden. De horeca draagt bij door een ruimte ter beschikking te stellen voor de prijsuitreiking. Daarnaast is er een viptent voor onder anderen de sponsoren van de draverij. Hun financiële bijdrage zorgt ervoor dat de harddraverij georganiseerd kan worden.

Van generatie op generatie

Omdat de harddraverij al meer dan een eeuw bestaat, is er bij veel inwoners en (oud‑)organisatoren allerlei kennis over de harddraverij beschikbaar. De afgelopen jaren is de organisatie bezig geweest met het documenteren van deze kennis. Daarnaast is er aandacht voor verjonging van het bestuur en een verdere professionalisering van de organisatie.

“We hebben bijvoorbeeld een lid dat al bijna veertig jaar in het bestuur zit en zijn vader was daarvoor ook actief in de vereniging. Veel van hun kennis was niet vastgelegd, die kennis zijn we nu aan het borgen.”

– Luuk Klaassen, voorzitter van Harddraverijvereniging West-Friesland (2026)

Bij ons bekend

Immaterieel erfgoed wordt in heel Nederland beoefend. Benieuwd welke gemeenschappen, stichtingen, cultuurdragers en enthousiastelingen zich actief inzetten om de harddraverij in Schagen levend te houden en door te geven? Hieronder vind je een overzicht van alle erfgoedgemeenschappen en beoefenaars die bij ons bekend zijn en zich inzetten voor de harddraverij in Schagen

• Harddraverijvereniging West-Friesland

Draag jij ook bij aan de harddraverij in Schagen en wil je jouw organisatie, vereniging of naam toevoegen aan deze pagina? Wat leuk! Neem contact met ons op via info@immaterieelerfgoed.nl of telefonisch via 026 357 6113.

Gebruikte bronnen

Voor het herschrijven van deze Inventarispagina hebben wij erfgoedbeoefenaren geïnterviewd. Mis je informatie of zie je onjuistheden? Laat het ons weten door een mail te sturen naar info@immaterieelerfgoed.nl.

Laats bijgewerkt: februari 2026.