De Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland bevat immaterieel erfgoed waarvan de erfgoedgemeenschap, groep of individu een borgingsplan heeft geschreven om het erfgoed toekomst te geven. Dat plan is getoetst door een onafhankelijke Toetsingscommissie. De erfgoedzorg wordt elke twee jaar geëvalueerd.

Beschrijving

De Gondelvaart op wielen is een optocht met versierde praalwagens die feestelijk zijn verlicht. Omdat de optocht ’s avonds om half negen begint, is verlichting een belangrijk onderdeel van de Gondelvaart. De versiering van de gondels bestaat voornamelijk uit honderdduizenden dahlia’s. Daarnaast worden zaden, groenten, fruit en schelpen gebruikt. De gondels rijden over een afgesloten parcours en de bezoekers betalen entreegeld.

De Gondelvaart op wielen heeft geen thema’s, waardoor de buurtgroepen die meedoen zich helemaal uit kunnen leven op hun bouwsels. De figuratie speelt een grote rol. Vooral de kleding van de figuranten moet in overeenstemming zijn met het onderwerp. In november kunnen de buurtgroepen aangeven of ze het komende jaar weer meedoen met de Gondelvaart en in maart worden de ontwerpen getoond. Daarna kan er gebouwd worden, waarbij kinderen van harte welkom zijn voor bijvoorbeeld het knippen van bladeren of naalden steken in tempex platen. In het derde weekend van september vindt de Gondelvaart op Wielen twee avonden achter elkaar plaats, omringd met muziek en ander vermaak. Er is een voorprogramma met straatartiesten en een boerenkapel. Daarna  is een besloten feestavond met prijsuitreiking. Elk jaar in oktober is er een Kindergondelvaart.

Beoefenaars en betrokkenen

Bij het bouwen zijn vaak meerdere generaties tegelijk betrokken en jongeren zijn daarbij van harte welkom. De Kindergondelvaart is een goede manier om de traditie door te geven aan een volgende generatie. Drogeham telt ongeveer 1825 inwoners maar er zijn in totaal zo’n 2000 mensen betrokken bij de Gondelvaart, sommige vrijwilligers al vanaf 1967. De buurtgroepen die speciaal voor de Gondelvaart zijn opgericht, organiseren onderling ook buurtfeesten en barbecues.

Geschiedenis en ontwikkeling

De Gondelvaart op wielen in Drogeham is ontstaan in 1967. De inspiratie kwam toen een aantal inwoners een bezoek bracht aan de Gondelvaart in Aldeboorn, die daar op het water was, en een optocht in Katlijk. Al tijdens de terugreis werd besloten om jaarlijks iets dergelijks te gaan organiseren. Er is alleen geen vaart of water in het dorp, dus werd er een optelsom gemaakt van gondels en versierde praalwagens: een gondelvaart op wielen moest het worden.

In 1967 kwam er een commissie, er werden twaalf buurtgroepen opgericht die zich bezig gingen houden met de bouw van een praalwagen. In 1968 was het zover: de eerste Gondelvaart op wielen reed over de hoofdweg door en dorp en weer terug. Tien jaar lang werd deze route ‘gevaren’. Daarna kwam er een afgesloten parcours.

De populariteit van de Gondelvaart op wielen schoot omhoog: van een kleine, lokale optocht is de traditie uitgegroeid tot een toonaangevend evenement in Noord-Nederland, dat jaarlijks zo’n 18.000 bezoekers trekt. De praalwagens ontwikkelden zich tot (maximaal) twaalf meter lange, drie meter brede en vijf meter hoge, creatieve ontwerpen die in grote tenten of loodsen gebouwd worden. Voor de afwerking worden (sinds 1976 pas) per wagen gemiddeld honderdduizend dahliahoofdjes opgeprikt of -geplakt. Eén keer kon de Gondelvaart niet doorgaan omdat er te weinig animo was. Dat was in 1983. In 1998 werd de commissie een stichting.

Borgingsacties

2019-2020

  • De 50e editie benutten in de media. 
  • Een lesbrief introduceren en die koppelen aan de 50-jarige traditie.
  • Goede afspraken maken over verzekeringen, dit in samenwerking met de Corsokoepel.
  • Veel ervaringen uitwisselen met andere corso's in de Corsokoepel hoe een dergelijk evenement op creatieve manier door te blijven geven aan volgende generaties. Andere corso's bezoeken om te zien hoe zij het aanpakken.
  • Vrijwilligers blijven werven. Kijken of er samenwerkingen mogelijk zijn met andere groepen of dorpen.

2016-2018

  • In gesprek gaan met jongeren over hoe door de inzet van social media meer aandacht komt bij jonger publiek. Kinderen van groep 7 en 8 komen helpen met bloemprikken. Op die manier is er contact tussen de verschillende generaties en wordt het erfgoed overgedragen.
  • De jongste wethouder van Friesland heeft Vlogs gemaakt over de Gondelvaart, die gedeeld zijn via sociale media en website. Dat heeft veel aandacht opgeleverd.
  • In nauw overleg blijven met de gemeente over bestemmingsplannen, wet- en regelgeving. Er zijn afspraken gemaakt over bouwlocaties.
  • Er is voor extra publiciteit gezorgd door deel te nemen aan het project Culturele Hoofdstad, er hebben streekbussen rond gereden met het evenement, het staat benoemd in het programmaboekje van de gemeente met daarin alle evenementen. Met hekwerkbanners aan de weg extra aandacht gegeven en uiteraard social media optimaal benut. 
  • Er is meegedaan aan een project vanuit de gemeente om mensen in de bijstand te laten komen naar de Gondelvaart.
  • Er is in de uitingen meer ingespeeld op het 'wij-gevoel' door het uit te dragen dat dit al een jarenlang een prachtig evenement is wat door diverse generaties gedragen wordt, en dat het daarmee ook een geweldig evenement is om te bezoeken voor jong en oud.

Contact

Stichting Gondelvaart op wielen Drogeham
Website