De Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland bevat immaterieel erfgoed waarvan de erfgoedgemeenschap, groep of individu een borgingsplan heeft geschreven om het erfgoed toekomst te geven. Dat plan is getoetst door een onafhankelijke Toetsingscommissie. De erfgoedzorg wordt elke twee jaar geëvalueerd.

Beschrijving

Gescheperde schaapskudden zijn schaapskudden die geleid worden door een herder, die bijgestaan wordt door een of twee honden. Onder de Stichting Behoud Drentse Schaapskudden vallen de schaapskudden van Orvelte, Ruinen, Exloo, Balloërveld en Holtinge. De kudden grazen in natuurgebieden en hebben een belangrijke rol bij het natuurbehoud. Het laten begrazen van gebieden met schapen past bij een weloverwogen beheer van het ecosysteem. De herders hebben veel oog voor de cultuurhistorische waarde van hun beroep. Hun kudden bestaan uit de oude Drentse schapenrassen, het Drents heideschaap en de Schoonebeeker. Deze schapen voelen zich prima thuis op de schrale heide. De hoeders van de kudden streven ook naar het in stand houden en verbeteren van deze twee rassen. De herders trekken vrijwel het hele jaar door ’s morgens vanuit de schaapskooien met hun kudden de heidevelden op. De honden worden ingezet om de kudden bijeen te houden. De kudden trekken dikwijls publiek. Bij speciale evenementen zijn de toeristen van harte welkom. Denk aan lammetjesdag, schaapscheerdersfeesten en demonstraties schapen drijven.

Beoefenaars en betrokkenen

Bij deze traditie zijn vijf schaapskudden met hun herders betrokken. Bij iedere kudde horen ook hulpherders en een grote groep van vrijwilligers die allerlei werkzaamheden verrichten ten behoeve van de instandhouding van de kudden. Terreinbeheerders, zoals Het Drents Landschap, Staatsbosbeheer en particulieren laten de kudden op hun gronden grazen. Het provinciebestuur van Drenthe en diverse Drentse gemeentebesturen voeren een beleid dat gericht is op het behoud van de schaapskudden.

Geschiedenis en ontwikkeling

De gescheperde schaapskudden van Drenthe pasten in het agrarische systeem van de esdorpen. De schapen waren bovendien belangrijke leveranciers van wol en vlees. Al eeuwen geleden stelden de boeren van een dorp gezamenlijk een herder aan om hun schapen te hoeden op de heide. ’s Avonds kwam de herder met de schapen terug naar het dorp. De mest uit de schaapskooien werd jaarlijks uitgestrooid over de esgronden. Op de esgronden werd rogge verbouwd, waar brood van gebakken kon worden. Met de komst van de kunstmest in het begin van de twintigste eeuw was de schapenmest niet meer nodig. Door de ontginningen werd het areaal heide kleiner. Het aantal kudden daalde in een rap tempo. Na het wegvallen van hun belangrijke rol in het agrarische systeem gingen diverse stichtingen en verenigingen zich inzetten voor het behoud van schaapskudden. De rol van schaapskudden bij het natuurbeheer werd nu meer benadrukt. Mede dankzij de betrokkenheid van diverse stichtingen en verenigingen op het terrein van natuurbeheer, lokale gemeenschappen en vele vrijwilligers kunnen schaapskudden in stand worden gehouden.

Borgingsacties

2018-2020

  • Betere sponsoring komt lokaal al aardig van de grond. Het idee is nu om per kudde een sponsorplan op te zetten. 
  • Teneinde het groene karakter van de kuddes en hun producten uit te baten, wordt op een tweetal plaatsen verkend of het ontwikkelen van een 'heideboerderij' aan zou slaan.
  • Er wordt nagedacht over een extra promotie campagne om donateurs te behouden en te werven, waarbij een boek of glossy voor de Drentse kuddes als PR middel kan worden ingezet.

2015-2017

  • Blijven werken aan de werving van (jongere) bestuursleden en vrijwilligers, door middel van advertenties en directe benadering van geschikte personen. 
  • Door het maken en gebruiken van leskoffers en excursies schoolkinderen betrekken bij de kuddes. 
  • Samen met IVN (Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid) en TBO's (Terrein Beherende Organisatie) activiteiten opzetten, zoals het project 'Oer is stoer'.
  • Meewerken aan het opzetten van reële bijdrage-regelingen voor het behoud van schaapskuddes.
  • Een plan maken om nog gerichter activiteiten en evenementen te ontwikkelen en aan te bieden.
  • Een wervingsactie voor donateurs opzetten, zowel gezamenlijk als per kudde. En acties doorzetten zoals 'Help een schaap de winter door'.
  • Werken aan promotie door onder andere: Uitbreiden van de lokale markten en het beter uitbaten van het groene karakter van de kuddes en hun producten; inspelen op wolmarkten en slowfood; meer onderlinge samenwerking in de promotie. 
  • Nieuwe mogelijkheden onderzoeken voor fondsenwerving. 
  • Het beter toegankelijk maken van de archieven in samenwerking met het Drents Archief.

Contact

Stichting Behoud Drentse Schaapskudden
Brunstingerstraat 25
9411EH Beilen
Website