Beschrijving

De Groninger eierbal is een lokale lekkernij. Het is een afgekoeld hardgekookt ei dat omwikkeld wordt met een laagje deeg. Het deeg, de roux, bestaat uit meel, bouillon, boter, eiwit en paneermeel. Aan het deeg worden kruiden toegevoegd die per maker kunnen verschillen. De traditie bestaat uit het maken en het eten van de Groninger eierbal bij diverse gelegenheden. Iedere snackbar of cafetaria heeft een eigen ‘geheim recept’, maar ook particulieren maken eierballen, waarbij de bereidingswijze van generatie op generatie wordt doorgegeven. Over de ingrediënten van de Groninger eierbal bestaan meerdere meningen, zoals het al dan niet gebruiken van kerrie. De eierballen worden gefrituurd op een temperatuur van tussen de 180 en 185 graden Celsius en kunnen zowel warm als koud gegeten worden De Groninger eierbal wordt uiteraard vooral gegeten in de provincie Groningen. Ze worden uit de hand of als maaltijdcomponent gegeten. De eierbal wordt vrijwel altijd in gezelschap genuttigd en is ook als ‘uitgaanssnack’ zeer populair. Het vergelijken en becommentariëren van de Groninger eierbal hoort voor vele Groningers eveneens bij de eierbal, hoewel een Groninger zich niet snel een kenner of deskundige zal noemen.

Beoefenaars en betrokkenen

Zoals meer klassieke gerechten, is ook de eierbal geboren uit naoorlogse zuinigheid: voedsel dat de maag vult, samengesteld uit ingrediënten die vaak relatief gemakkelijk voor handen waren. De eierballen werden gerold met fijngemaakt oud brood dat in water geweekt werd. Het oude brood kon ook vermalen worden tot paneermeel, in dat geval werd eiwit gebruikt om het paneermeel aan het ei te laten hechten. In een van de oudste, misschien wel het oudst bekende, recept van de eierbal werd echter geen paneermeel gebruikt. Dit recept is van de heer A. de Vries die, alvorens hij in 1947 cafetaria Succes  aan de Carolieweg opende, bakker in de stad Groningen was. De aanbieders van de eierbal waren, zeker in de begintijd, vaak (banket)bakkers. Zij beschikten over het oud brood dat bij de bereiding gebruikt werd. Rond 1950 serveerden veel lunchrooms, cafetaria's en automatieken eierballen. Het was een snack voor dag en nacht. Eierballen worden tegenwoordig niet meer alleen met kippeneieren gemaakt, ook kwarteleitjes worden steeds vaker gebruikt ingrediënt. Horeca en gastronomie presenteren eierballen of eierballetjes als snack bij de borrel, als kerstballetje, paaseitje of als amuse bij een meergangendiner.

Geschiedenis en ontwikkeling

De dragers en beoefenaars van de Groninger eierbaltraditie zijn te onderscheiden in twee grote, niet persé van elkaar afzonderlijke groepen, te weten de makers en de eters. Daarnaast, als overlappende groep, zijn er de kritische vergelijkers die Groninger eierballen becommentariëren De eters zijn, ongeveer vanaf de kleuterjaren, te vinden in elke leeftijdscategorie en in elke sociale klasse bij uiteenlopende gelegenheden. Van jong tot oud, van festival- tot horecabezoeker, van bruilofts- tot begrafenisgast. Als collegiale weekafsluiting of als prijs bij weddenschappen: de winnaar of verliezer geeft een 'rondje' eierballen. Ook in huiselijke kring is er vaak een culinair lid van de familie die zich op hoogtijdagen laat verleiden haar of zijn ongeëvenaarde eierballen te serveren. Het Genootschap Ambachtelijke Grunneger Aaierbal zet zich in voor het levend houden en doorgeven van de Groninger eierbaltraditie.

Contact

Het Genootschap Ambachtelijke Grunneger Aaierbal