Het dossier is een work in progress: we voegen regelmatig nieuwe bijdragen toe.
Immaterieel erfgoed en het klimaat zijn op verschillende manieren met elkaar verbonden. Veel vormen van immaterieel erfgoed dragen al generaties lang bij aan een duurzamere toekomst, zoals heggenvlechten en het vakmanschap van imkers. Tegelijkertijd vormt klimaatverandering een bedreiging voor sommige erfgoedpraktijken. In dit dossier vind je artikelen, podcasts, documentaires en andere bronnen over de impact van klimaatverandering op immaterieel erfgoed én over de manieren waarop erfgoedkennis kan bijdragen aan een klimaatrobuuste toekomst.
Water & Land. Immaterieel erfgoed als motor voor een klimaatrobuuste toekomst
Wat hebben immaterieel erfgoed en klimaat met elkaar te maken? In het project Water & Land inventariseren, onderzoeken en stimuleren we samen met Centrum Agrarische Geschiedenis immaterieel erfgoed als hefboom voor uitdagingen als waterbeheer, behoud van biodiversiteit en bodemvruchtbaarheid.
De documentaire ‘Water & Land. Immaterieel erfgoed als motor voor een klimaatrobuuste toekomst’ verkent de vele verbindingen tussen erfgoed en klimaat. De korte film laat zien hoe traditionele kennis, technieken en gebruiken verrassend actueel blijken in de zoektocht naar duurzame oplossingen voor de toekomst.
Heggenvlechten en cactushagen
Wist je dat gelegde en gevlochten heggen erg interessant zijn voor natuur en klimaat? Heggen bieden bijvoorbeeld een thuis voor insecten en vogels. In twee podcastafleveringen van de Podcast Water & Land gaan experts, onderzoekers en erfgoedbeoefenaars met elkaar in gesprek over het leggen én vlechten van heggen.
Heggenvlechten. De sleutel voor een klimaatrobuust landschap?
Niet alleen in Europees Nederland, ook op Bonaire groeit de aandacht voor traditionele hagen. Ze helpen de effecten van klimaatverandering op te vangen en het verlies aan biodiversiteit tegen te gaan. Wetenschappelijk medewerker Jet Bakels deed namens KIEN onderzoek naar de culturele en ecologische betekenis van cactushagen op Bonaire.
Imkerij en bijenhouderij. Bezield door biodiversiteit
De rol van bijen kan niet onderschat worden. Bijen zorgen, samen met verschillende andere insecten, voor onze bestuiving en daarmee voor 75 tot 80% van ons voedsel. In twee afleveringen van de podcastserie Water & Land staan we daarom stil bij de wondere wereld van de bijen en de imkerij, en hoe deze vorm van immaterieel erfgoed kan bijdragen aan een klimaatrobuust landschap.
Volkstuinen: een belangrijke plek voor ontmoeting voor iedereen, jong en oud
Volkstuinen zijn een waardevolle vorm van immaterieel erfgoed die bijdragen aan de vergroening van de stad en sociale samenhang bevorderen. Hoewel deze vorm van erfgoed vaak over het hoofd wordt gezien, benadrukt oud-stagiair Tessel Meulemans in haar afstudeeronderzoek het belang van volkstuinieren als sociaal en duurzaam fenomeen.
Verlies van sociale cohesie en immaterieel erfgoed
Een veranderend klimaat kan een bedreiging vormen voor de beoefening van immaterieel erfgoed. Verschillende erfgoedvormen ondervinden hier nu al de gevolgen van. Wetenschappelijk medewerker Susanne Bergwerff schreef mee aan het achtergrondrapport 'Klimaatrisico’s voor Cultureel Erfgoed' van De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Haar publicatie 'Verlies van sociale cohesie en immaterieel erfgoed' beschrijft de impact van klimaatverandering op immaterieel erfgoed en de gemeenschappen die dit erfgoed in stand houden.
Composteren
Composteren is een vorm van immaterieel erfgoed die opnieuw aandacht krijgt. Of het nu thuis gebeurt of op het land: het vraagt om kennis, betrokkenheid en een neus voor wat werkt.
In twee podcasts van Water & Land duiken we in de geschiedenis én toekomst van composteren en graven we letterlijk en figuurlijk de bodem in.
Landschapsbiografieën Saba, Sint Eustasius en Bonaire
Een landschapsbiografie beschrijft hoe mens en landschap elkaar door de tijd heen hebben gevormd. Het gaat daarbij niet alleen om natuur en gebouwde structuren, maar ook om kennis, gebruiken en tradities die met het landschap verbonden zijn.
De landschapsbiografieën bieden niet alleen een terugblik, maar ook kennis die kan helpen bij toekomstige keuzes over ruimte, erfgoed en identiteit.
Leestip
Heb je interesse in meer leesvoer over erfgoed en het klimaat? Dan tippen wij het artikel Over Toekomstgericht Erfgoedwerk van hoogleraar Rodney Harrison. Het artikel is gepubliceerd in faro | tijdschrift over cultureel erfgoed.
Ben je zelf betrokken bij een voorbeeld van duurzaam immaterieel erfgoed of ken je hier nog een goed voorbeeld van? Neem dan gerust contact op met ons via redactie@immaterieelerfgoed.nl.
All rights reserved